Het valpreventieprogramma In Balans leidt niet aantoonbaar tot minder vallen bij thuiswonende ouderen. Dat blijkt uit een effectonderzoek in het Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen, meldt Skipr op 12 november 2026. In Balans is een bekend groepsprogramma in de wijk. Wat betekent de uitkomst voor wie in de wijkverpleging of thuiszorg ouderen met een valrisico begeleidt?
Wat het onderzoek vond
Aan het onderzoek deden 264 zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder mee, allemaal met een verhoogd valrisico. De helft volgde In Balans: veertien weken balans- en krachttraining met voorlichting over valpreventie. De andere helft kreeg schriftelijke beweegadviezen. Beide groepen werden twaalf maanden gevolgd.
In de In Balans-groep viel 62 procent minstens één keer, tegen 66 procent in de controlegroep. Het gemiddelde aantal valincidenten was 1,67 tegen 1,98, en het aantal valletsels per deelnemer per jaar 0,70 tegen 0,97. Geen van die verschillen was statistisch significant. Het onderzoek was opgezet om een daling van 50 procent aan te tonen; gevonden werd ongeveer 15 procent. Daarvoor was de studie te klein, dus een bescheiden positief effect is niet uitgesloten. De volledige publicatie staat bij Springer.
Twee andere uitkomsten zijn voor de praktijk minstens zo interessant. Deelnemers kwamen gemiddeld naar 65 procent van de 24 bijeenkomsten. En de onderzoekers berekenden een kans van 98 procent dat In Balans kosteneffectiever is dan gebruikelijke zorg. Deelnemers en trainers waren overwegend positief.
Wat dit betekent voor jouw werk
De onderzoekers trekken zelf een les die verder gaat dan dit ene programma. Voldoende trainingsfrequentie, therapietrouw en continuïteit noemen ze belangrijke voorwaarden voor effectieve valpreventie. Ze pleiten voor aandacht voor de uitvoering en voor een structureel beweegaanbod na afloop van het programma.
Daar heb je als zorgprofessional in de wijk directe invloed op. Een cliënt die is doorverwezen naar een valpreventieprogramma, haalt er alleen iets uit als hij blijft gaan en daarna blijft bewegen. Vragen of iemand de training volgt en wat hij daarna doet, past in het gewone gesprek over het zorgplan.
De richtlijn blijft bovendien gewoon gelden. De module Verlaging valrisico bij thuiswonende ouderen uit de richtlijn Preventie van valincidenten bij ouderen, gepubliceerd op 30 april 2026, schrijft voor dat bij een matig valrisico ten minste een beweeginterventie met balans- en functiegerichte onderdelen wordt aangeboden, met mondelinge en schriftelijke voorlichting. Bij een hoog valrisico hoort een multifactoriële aanpak op basis van de gevonden risicofactoren, met afbouw van valrisicoverhogende medicatie en aanpassingen in de omgeving als eerste stappen. De richtlijn noemt therapietrouw zelf ook als belangrijke belemmering. Het onderzoek naar In Balans past in dat beeld en verandert de aanbeveling niet.
Eerder schreven we over meer ouderen die overleden na een val en wat valpreventie van zorgmedewerkers vraagt. De boodschap van dit onderzoek sluit daarop aan: één programma is geen oplossing op zich, het gaat om volhouden en om de hele aanpak rond de cliënt.