Een mbo-verpleegkundige is opgeleid op niveau 4 en richt zich vooral op de directe, uitvoerende zorg. Een hbo-verpleegkundige is opgeleid op niveau 6 (bachelor) en heeft daarnaast een grotere rol in klinisch redeneren, coördineren en kwaliteit van zorg. Beiden mogen zich verpleegkundige noemen en staan in het BIG-register.
Als loopbaanadviseur krijg ik deze vraag bijna wekelijks: is een mbo-verpleegkundige nou minder dan een hbo-verpleegkundige? Het eerlijke antwoord is dat het niet om beter of slechter gaat, maar om een verschil in opleiding en in het soort taken waar je op wordt voorbereid. Ik leg het rustig uit.
Twee opleidingen, één beschermde titel
De mbo-verpleegkundige volgt een opleiding op niveau 4. De hbo-verpleegkundige volgt een bacheloropleiding op niveau 6. Daartussenin bestaat sinds een paar jaar ook de Associate degree op niveau 5, een tweejarige hbo-opleiding. Belangrijk om te weten: het beroep verpleegkundige is een beschermd beroep onder de Wet BIG. Zowel de mbo- als de hbo-opgeleide verpleegkundige komt na het diploma in het BIG-register te staan en mag de titel verpleegkundige voeren.
Dat verklaart ook waarom je in een team collega’s hebt met verschillende opleidingen die tóch allemaal verpleegkundige heten. De titel is hetzelfde, de weg ernaartoe niet.
Waar zit het verschil in de opleiding?
De mbo-opleiding is sterk gericht op de praktijk. Je leert de verpleegtechnische handelingen, je leert plannen en rapporteren en je staat veel aan het bed. De hbo-opleiding bouwt daarop voort met meer nadruk op klinisch redeneren, het coördineren en organiseren van zorg, reflectie op je eigen handelen en onderzoeksvaardigheden.
Simpel gezegd: op het mbo leer je vooral hoe je goede zorg geeft, op het hbo leer je daarnaast hoe je die zorg overziet, onderbouwt en verbetert. Dat maakt de een niet belangrijker dan de ander, want een team heeft beide nodig. Zonder handen aan het bed valt de zorg stil, en zonder overzicht en coördinatie loopt het net zo goed vast.
Wat betekent dat op de werkvloer?
In de dagelijkse praktijk lopen de taken vaak dichter bij elkaar dan mensen denken. Veel voorbehouden en risicovolle handelingen mag je als BIG-geregistreerd verpleegkundige uitvoeren, ongeacht of je mbo of hbo hebt gedaan. Wat telt is niet alleen je bevoegdheid maar ook je bekwaamheid: kun je de handeling veilig en verantwoord uitvoeren?
Toch zie je in veel organisaties een accentverschil. Hbo-verpleegkundigen krijgen vaker taken rond zorgcoördinatie, complexe casuïstiek, kwaliteitsprojecten of het begeleiden van het team. Mbo-verpleegkundigen zitten vaak dichter op de directe patiëntenzorg. Hoe strak dat onderscheid is, verschilt echt per werkgever.
Doorstromen van mbo naar hbo
Ben je mbo-verpleegkundige en wil je verder? Dan kun je doorstromen naar de hbo-opleiding verpleegkunde. Er bestaan verkorte trajecten voor mensen die al als verpleegkundige werken, waarbij je werkervaring en eerdere opleiding meetellen. Voor wie graag meer wil met onderzoek, beleid of coördinatie is dat een logische stap.
Registratie en bijhouden van je bevoegdheid
Voor beide routes geldt dat je je BIG-registratie moet onderhouden. Je moet aan de geldende urennorm voldoen en je kennis op peil houden, anders vervalt je registratie na verloop van tijd. Daarnaast kun je je vrijwillig inschrijven in het Kwaliteitsregister V&V van V&VN om je bij- en nascholing bij te houden. Wil je precies weten welke eisen op dit moment voor jou gelden, check dat dan bij het BIG-register of bij je werkgever, want die regels worden af en toe aangepast.
Op je diploma staat een niveau, maar op de werkvloer telt vooral wat je aankunt en waar je bekwaam in bent.
Veelgestelde vragen
Mag een mbo-verpleegkundige dezelfde handelingen doen als een hbo-verpleegkundige?
In principe wel, want beiden zijn BIG-geregistreerd verpleegkundige. Wat je concreet mag uitvoeren hangt af van je bekwaamheid en van de afspraken en protocollen bij je werkgever, niet alleen van je opleidingsniveau.
Staan mbo- en hbo-verpleegkundigen allebei in het BIG-register?
Ja. Verpleegkundige is een beschermd beroep onder de Wet BIG, dus zowel de mbo- als de hbo-opgeleide verpleegkundige wordt na diplomering ingeschreven in het BIG-register en moet die registratie onderhouden.
Kan ik van mbo doorstromen naar hbo-verpleegkunde?
Ja, dat kan. Er bestaan reguliere en verkorte hbo-trajecten voor mensen die al als verpleegkundige werken, waarbij je eerdere opleiding en werkervaring meewegen. Informeer bij de hogeschool naar de precieze instroomeisen.