Het Dagblad van het Noorden schreef op 27 oktober 2026 over een 41-jarige verpleegkundige uit Pakistan die dankzij een traject van het UMCG aan de slag kan in het Beatrix Kinderziekenhuis in Groningen (bericht op dvhn.nl). De officiële route naar het BIG-register duurt lang, en zo’n traject roept een vraag op die in de berichtgeving meestal blijft liggen. Wat mag je als buitenlands gediplomeerde verpleegkundige al doen terwijl je erkenning nog loopt, onder welke naam werk je, en wie draagt de verantwoordelijkheid als je een voorbehouden handeling uitvoert? Hoe het UMCG zijn traject precies inricht, laten we hier buiten beschouwing. De regels hieronder gelden voor elk traject in Nederland.
Zolang je niet ingeschreven staat, ben je juridisch geen verpleegkundige
De Wet BIG regelt het beroep verpleegkundige via registratie en titelbescherming. Artikel 4 zegt dat alleen wie in het register staat de titel mag voeren, en verbiedt anderen die titel of een benaming die erop lijkt te gebruiken. Dat geldt ook als je in je eigen land jarenlang als verpleegkundige werkte. Volgens artikel 100 kan de minister voor het voeren van een titel zonder recht een bestuurlijke boete opleggen.
Het BIG-register zegt het in zijn informatie voor werkgevers zonder omwegen. Verpleegkundigen mogen pas zelfstandig werken als ze geregistreerd zijn, en voor iemand met een buitenlands diploma kan dat pas nadat dat diploma is erkend. Een werkgever die je tijdens het traject laat werken, doet dat dus in een andere functie, met een andere functienaam op je badge. Welke naam dat wordt, bepaalt de werkgever, zolang het geen titel uit de Wet BIG is of een benaming die daarop lijkt.
De erkenning zelf loopt bij het CIBG. Voor een diploma van buiten Europa is dat de procedure Verklaring van vakbekwaamheid, met een taalbewijs, een beroepsinhoudelijke toets en een oordeel van de Commissie Buitenslands Gediplomeerden Volksgezondheid. Hoe die stappen op elkaar volgen, lees je in ons stuk over de erkenning van buitenlandse verpleegkundigen.
Voorbehouden handelingen alleen in opdracht en onder toezicht
Dat je geen titel hebt, betekent niet dat je aan het bed niets mag. De Wet BIG regelt voorbehouden handelingen, zoals injecteren, katheteriseren en een infuus inbrengen, los van de titel. Artikel 35 staat iedereen toe zo’n handeling beroepsmatig te verrichten als aan drie voorwaarden tegelijk is voldaan. Er is een opdracht van iemand die zelfstandig bevoegd is, meestal een arts. Je mag redelijkerwijs aannemen dat je bekwaam bent voor die opdracht. En je volgt de aanwijzingen die de opdrachtgever geeft.
Artikel 38 legt de andere helft bij de opdrachtgever. Die mag de opdracht alleen geven als er waar nodig aanwijzingen zijn, als toezicht en de mogelijkheid tot tussenkomst voldoende zijn geregeld, en als hij redelijkerwijs mag aannemen dat jij bekwaam bent. Werken in strijd met artikel 35 of 38 is strafbaar volgens artikel 97 en kan daarnaast een bestuurlijke boete opleveren.
Hier zit het verschil met je toekomstige collega’s die al geregistreerd zijn. Verpleegkundigen in het register zijn voor een aantal handelingen functioneel zelfstandig. Ze hebben dan wel een opdracht nodig, maar geen toezicht of tussenkomst van de opdrachtgever. Die ruimte heb jij tijdens het traject niet, want ze hoort bij de inschrijving. Een geregistreerde verpleegkundige kan je op grond van die functionele zelfstandigheid ook geen opdracht doorgeven. De opdracht moet terug te voeren zijn op een zelfstandig bevoegde, en het toezicht moet geregeld zijn.
Je ervaring telt, maar de werkgever moet je bekwaamheid toetsen
Wie uit het buitenland komt, heeft vaak veel handelingen al honderden keren gedaan. Dat telt mee voor de vraag of je bekwaam bent. Toch kijkt een Nederlandse afdeling verder dan de techniek. Bekwaamheid gaat ook over het protocol van dit ziekenhuis, het materiaal dat hier wordt gebruikt en de manier waarop je rapporteert. Bij kinderen komt daar nog bij dat doseringen en technieken anders zijn dan bij volwassenen. Een werkgever die je inzet, hoort daarom per handeling vast te stellen dat je die hier beheerst. Lukt dat bij een handeling nog niet, dan mag en moet je dat zeggen. Hoe dat werkt, staat in ons stuk over weigeren als je je niet bekwaam voelt.
Er speelt nog iets, en dat verklaart ook waarom veel trajecten langer duren dan buitenlandse verpleegkundigen verwachten. Het BIG-register beschrijft bij de beoordeling van een aanvraag wat Nederlandse zorgopleidingen kenmerkt. Ze zijn breed, gericht op alle sectoren, en bereiden voor op zelfstandig werk. Zorgverleners werken in Nederland vaak niet in opdracht van een ander, schrijft het register, en moeten zelf indicaties kunnen stellen. Wie gewend is aan een systeem waarin de arts elke stap bepaalt, merkt dat juist in de klinisch redenerende en coördinerende kant van het vak. Een goed traject besteedt daar aandacht aan, naast taal en techniek.
Aanpassingsstage, tuchtrecht en de verantwoordelijkheid
De commissie kan adviseren dat je eerst een aanvullende opleiding, een aanpassingsstage of een proeve van bekwaamheid doet voordat je diploma wordt erkend. Volgens de routekaart van het BIG-register geldt dat voor ongeveer 50 tot 75 procent van de aanvragers. Tijdens zo’n stage sta je juridisch op dezelfde plek als een student, met dezelfde regels voor opdracht en toezicht. Wat dat inhoudt, lees je in ons artikel over voorbehouden handelingen op stage.
Het tuchtrecht van de Wet BIG geldt volgens artikel 47 voor wie in het register staat. Tijdens het traject val je daar dus nog niet onder. Dat betekent niet dat er geen toezicht is. De zorgaanbieder blijft volgens de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg verantwoordelijk voor goede zorg en voor voldoende deskundig personeel. Het strafrecht geldt voor iedereen, ook de bepaling in artikel 96 van de Wet BIG over het buiten noodzaak benadelen van iemands gezondheid. En de arts die de opdracht geeft, staat wel in het register en kan op die opdracht worden aangesproken.
Ben je erkend, dan ben je er nog niet. Volgens het BIG-register moet je je met de Verklaring van vakbekwaamheid eerst nog inschrijven voordat je als verpleegkundige mag werken. Pas met dat BIG-nummer verandert je positie aan het bed. Vanaf dan voer je de titel, heb je de functionele zelfstandigheid die bij het beroep hoort, en val je onder het tuchtrecht zoals elke andere verpleegkundige. Het register noemt voor de procedure zelf een doorlooptijd van 6 tot 18 maanden vanaf een complete aanvraag, en voor het hele traject, inclusief taal, gemiddeld zes maanden tot drie jaar.