De praktijkondersteuner huisarts (POH) ondersteunt de huisarts bij de zorg voor patiënten met chronische of psychische klachten. Je werkt grotendeels zelfstandig, maar onder de verantwoordelijkheid van de huisarts, en je volgt daarvoor meestal een post-hbo-opleiding van ongeveer een jaar. Er zijn twee hoofdvarianten: de POH-Somatiek en de POH-GGZ.
De praktijkondersteuner huisarts, kortweg POH, is inmiddels een vertrouwd gezicht in vrijwel elke huisartsenpraktijk. Toch krijg ik geregeld de vraag wat zo iemand nu precies doet, welke opleiding erbij hoort en hoe ver de eigen bevoegdheid reikt. Ik snap die verwarring goed: de POH zit qua taken ergens tussen de doktersassistent en de huisarts in, en dat maakt het lastig te plaatsen.
Wat doet een praktijkondersteuner huisarts?
Een POH neemt een deel van de zorg over die vroeger volledig bij de huisarts lag. Het gaat vooral om patiënten met een chronische aandoening of met psychische klachten. Je voert zelfstandig spreekuren, maakt samen met de patiënt afspraken over de behandeling en houdt de voortgang bij.
- Begeleiden van mensen met diabetes, COPD, astma of hart- en vaatziekten
- Voorlichting geven over leefstijl, medicatie en zelfmanagement
- Controles doen zoals bloeddruk meten en waarden bespreken
- Afstemmen met apotheek, diëtist, fysiotherapeut en de huisarts zelf
POH-Somatiek en POH-GGZ: het verschil
Er zijn twee hoofdvarianten, en dat verschil is belangrijk als je aan een opleiding of een baan denkt. De POH-Somatiek (POH-S) richt zich op lichamelijke, chronische aandoeningen. De POH-GGZ ondersteunt de huisarts bij mensen met psychische of psychosociale klachten, bijvoorbeeld bij een eerste gesprek, kortdurende begeleiding of het doorverwijzen naar de juiste hulp. Het zijn echt twee eigen richtingen met een eigen kennisbasis.
Welke opleiding heb je nodig?
De meeste praktijkondersteuners starten met een achtergrond als hbo-verpleegkundige of doktersassistent en volgen daarna een gerichte post-hbo-opleiding tot POH. Die duurt doorgaans ongeveer een jaar en combineer je met werken in de praktijk. Voor de POH-GGZ bestaat een aparte opleidingsroute die inhoudelijk op de geestelijke gezondheidszorg is gericht. Wil je zeker weten welke vooropleiding een opleider accepteert, check dan de toelatingseisen bij de opleiding zelf, want die kunnen per instituut verschillen.
Wat mag je wel en niet?
Hier komt de Wet BIG om de hoek kijken. Als POH werk je grotendeels zelfstandig, maar altijd binnen de kaders die de huisarts stelt. Voert een POH een voorbehouden handeling uit, dan gebeurt dat in opdracht van de huisarts, en geldt de gewone regel: je moet niet alleen de opdracht hebben, maar ook zelf bekwaam zijn om de handeling veilig uit te voeren. De eindverantwoordelijkheid voor de medische zorg blijft bij de huisarts liggen.
Is praktijkondersteuner een beschermd beroep?
Dit is het punt waarop veel mensen zich vergissen. Praktijkondersteuner is een functie binnen de huisartsenzorg, geen zelfstandig BIG-beroep met een eigen beschermde titel in het BIG-register. Je bevoegdheid ontleen je dus aan je onderliggende beroep en aan je bekwaamheid, niet aan de functienaam POH op zich. Ben je bijvoorbeeld BIG-geregistreerd verpleegkundige, dan blijft die registratie en de bijbehorende herregistratie gewoon gelden naast je werk als POH. Twijfel je over wat in jouw situatie precies mag, overleg dat dan met je werkgever en kijk zo nodig bij het BIG-register wat jouw registratie inhoudt.
Past de POH bij jou?
In loopbaangesprekken merk ik dat het werk van praktijkondersteuner mensen aantrekt die graag langer contact met een patiënt hebben en zelfstandig hun spreekuur draaien, dichtbij in de wijk. Je bent minder bezig met acute, wisselende situaties en meer met het stap voor stap begeleiden van iemand met een chronische aandoening. Wil je die kant op, oriënteer je dan op beide varianten en loop een keer mee. Zo voel je of de somatische of juist de ggz-richting bij je past, en welke vooropleiding je nog nodig hebt om te kunnen starten.
Praktijkondersteuner is een functie in de praktijk, geen zelfstandig beschermd beroep in het BIG-register.
Veelgestelde vragen
Is een praktijkondersteuner BIG-geregistreerd?
De functie praktijkondersteuner staat zelf niet in het BIG-register, want het is geen zelfstandig BIG-beroep. Wie als POH werkt vanuit een achtergrond als verpleegkundige is wel BIG-geregistreerd op dat onderliggende beroep.
Wat is het verschil tussen POH-S en POH-GGZ?
De POH-Somatiek begeleidt patiënten met chronische lichamelijke aandoeningen zoals diabetes en COPD. De POH-GGZ ondersteunt de huisarts bij mensen met psychische of psychosociale klachten. Het zijn twee aparte richtingen met een eigen opleiding.
Mag een praktijkondersteuner voorbehouden handelingen doen?
Dat kan, maar alleen in opdracht van de huisarts en als je zelf bekwaam bent om de handeling veilig uit te voeren. De huisarts blijft eindverantwoordelijk voor de medische zorg.