Een verpleegkundig specialist is een verpleegkundige die een masteropleiding (Master Advanced Nursing Practice) heeft afgerond en staat ingeschreven in het Verpleegkundig Specialisten Register. Deze titel is wettelijk beschermd en geeft binnen het eigen specialisme eigen bevoegdheden, waaronder het zelfstandig verrichten van bepaalde voorbehouden handelingen en het voorschrijven van medicatie.
Als loopbaanadviseur krijg ik deze vraag vaak van verpleegkundigen die verder willen: wat is nou eigenlijk een verpleegkundig specialist, en wat kun je ermee? Kort gezegd is het een verpleegkundige die is doorgegroeid naar een rol waarin verplegen en behandelen samenkomen. Je blijft dicht bij de patiënt, maar je neemt ook taken over die vroeger alleen bij de arts lagen.
Het bijzondere is dat verpleegkundig specialist een wettelijk beschermde titel is. Je mag jezelf dus niet zomaar zo noemen. Daar zitten duidelijke eisen aan vast, en die leg ik hieronder rustig uit.
Een beschermde titel op grond van de Wet BIG
De titel verpleegkundig specialist is verbonden aan een apart register: het Verpleegkundig Specialisten Register, dat wordt beheerd vanuit V&VN. Dat register heeft een wettelijke basis in de Wet BIG (artikel 14). Wie is ingeschreven, wordt ook publiek zichtbaar in het BIG-register, zodat iedereen kan controleren of iemand bevoegd is om de titel te voeren.
Die openbaarheid is geen formaliteit. Voor een patiënt of werkgever is het een manier om te zien dat je aan alle eisen voldoet. Twijfel je of iemand echt verpleegkundig specialist is, dan kun je dat altijd nakijken in het BIG-register.
Hoe word je verpleegkundig specialist
De route loopt via een masteropleiding, de Master Advanced Nursing Practice (MANP). Om daaraan te mogen beginnen, moet je in het BIG-register geregistreerd staan als verpleegkundige en beschikken over de nodige werkervaring in het specialisme waarin je je wilt bekwamen. Tijdens de opleiding werk je in de praktijk en leer je tegelijk het medische deel van het vak.
Na het behalen van het getuigschrift kun je je inschrijven in het Verpleegkundig Specialisten Register. Pas dan mag je de titel voeren. Ik zeg altijd tegen mensen: begin op tijd met sparren met je werkgever, want je hebt een opleidingsplek en begeleiding nodig om deze stap te maken.
Wat mag een verpleegkundig specialist
Binnen het eigen specialisme heeft de verpleegkundig specialist eigen, zelfstandige bevoegdheden. Denk aan het zelfstandig verrichten van bepaalde voorbehouden handelingen en, onder voorwaarden, het voorschrijven van medicatie. Welke handelingen dat precies zijn, hangt af van het specialisme en van de geldende wettelijke regeling daarover.
Belangrijk om te snappen: die zelfstandigheid geldt binnen je eigen deskundigheidsgebied. Je bent geen arts en neemt niet het hele medische werk over. Je werkt binnen je specialisme, volgens richtlijnen en protocollen, en je blijft verantwoordelijk voor je eigen bekwaamheid.
Het verschil met andere zorgberoepen
Mensen halen de verpleegkundig specialist nog weleens door elkaar met de physician assistant of de gewone mbo- of hbo-verpleegkundige. Het grote onderscheid zit in opleidingsniveau en bevoegdheid. Een verpleegkundig specialist heeft een master, een beschermde titel en eigen voorbehouden handelingen binnen een specialisme. Een verpleegkundige zonder die master voert voorbehouden handelingen doorgaans uit in opdracht van een arts.
In mijn tijd als verzorgende IG merkte ik hoe verwarrend al die functies kunnen zijn op de werkvloer. Het helpt om steeds terug te gaan naar de basisvraag: welke opleiding, welke registratie, en welke bevoegdheid hoort daarbij.
Herregistratie en bijblijven
Net als bij de gewone BIG-registratie geldt: je inschrijving is niet voor altijd. Je moet met enige regelmaat aantonen dat je nog voldoende werkt en bijblijft in je vak, anders vervalt je registratie. De precieze eisen en termijnen kun je het beste nakijken bij V&VN en het BIG-register, want die worden af en toe bijgesteld.
Overweeg je deze stap? Praat met een verpleegkundig specialist die al in het vak zit. Niets geeft een beter beeld dan iemand die het dagelijks doet.
Een verpleegkundig specialist zit precies op de grens tussen verplegen en behandelen, en mag op dat snijvlak zelfstandig beslissingen nemen.
Veelgestelde vragen
Is verpleegkundig specialist hetzelfde als verpleegkundige?
Nee. Een verpleegkundig specialist heeft een aanvullende masteropleiding, staat in een apart register en heeft binnen het eigen specialisme eigen bevoegdheden, waaronder soms het voorschrijven van medicatie.
Mag een verpleegkundig specialist medicijnen voorschrijven?
Binnen het eigen specialisme en onder de geldende voorwaarden mag een verpleegkundig specialist bepaalde medicatie zelfstandig voorschrijven. Welke precies, hangt af van het specialisme en de wettelijke regeling.
Hoe controleer ik of iemand echt verpleegkundig specialist is?
Dat kun je nakijken in het BIG-register. Een geldige inschrijving in het Verpleegkundig Specialisten Register is daar publiek zichtbaar.