Het beroepsprofiel van de verpleegkundig specialist beschrijft de competenties van dit beroep, waarin verpleegkundige en medische taken samenkomen. De verpleegkundig specialist kan onder meer onderzoeken, een diagnose stellen, behandelen en verwijzen. De specialistentitel en het register zijn geregeld via de Wet BIG, en voor registratie is de master Advanced Nursing Practice vereist.
De verpleegkundig specialist, vaak afgekort tot VS, is een beroep dat nogal eens vragen oproept. Het combineert verpleegkundige en medische taken, en dat maakt het lastig te plaatsen naast de gewone verpleegkundige of de arts. Ik leg daarom eerst uit wat het beroepsprofiel beschrijft en werk daarna de bevoegdheden en de registratie uit.
Wat het beroepsprofiel beschrijft
Een beroepsprofiel beschrijft de competenties, taken en verantwoordelijkheden van een beroep. Voor de verpleegkundig specialist is het profiel opgesteld door de beroepsgroep en beschrijft het een beroep waarin verpleegkundige en medische expertise samenkomen. De competenties worden geordend met de CanMEDS-systematiek, een model dat de verschillende rollen van een behandelaar overzichtelijk maakt: behandelaar, communicator, samenwerkingspartner, organisator van goede zorg en gezondheidsbevorderaar.
Welke bevoegdheden erbij horen
Wat de verpleegkundig specialist bijzonder maakt, is dat het profiel taken bevat die van oudsher bij de arts lagen. Volgens het beroepsprofiel horen onder meer bij het vak:
- Onderzoeken van de zorgvrager.
- Indicatie stellen en diagnosticeren.
- Behandelen binnen het eigen deskundigheidsgebied.
- Verwijzen naar andere zorgverleners.
De verpleegkundig specialist heeft binnen het eigen deskundigheidsgebied ook een zelfstandige bevoegdheid voor bepaalde voorbehouden handelingen. Wat je precies mag, hangt af van je specialisme en je bekwaamheid. Bij twijfel over een concrete handeling is het altijd verstandig om je bekwaamheid en de geldende afspraken bij je werkgever na te gaan.
Hoe de registratie is geregeld
De titel verpleegkundig specialist is beschermd en het bijbehorende register is geregeld via de Wet BIG. Die wet maakt het mogelijk dat een beroepsgroep een specialistenregister instelt en een specialistentitel aan dat register verbindt. Dat is vastgelegd in artikel 14 van de Wet BIG. Om je in het register in te schrijven, moet je de master Advanced Nursing Practice succesvol hebben afgerond. Dat is een opleiding op masterniveau, een stap hoger dan de reguliere hbo-opleiding tot verpleegkundige.
Waarom een apart profiel nodig is
Je zou je kunnen afvragen waarom er een apart beroepsprofiel bestaat voor de verpleegkundig specialist en niet gewoon een uitbreiding van het verpleegkundige profiel. Het antwoord zit in de combinatie van taken. Doordat de VS zowel verpleegkundige als medische handelingen doet, en op onderdelen zelfstandig mag behandelen, is een duidelijk afgebakend profiel nodig dat beschrijft wat je wel en niet mag. Dat beschermt de zorgvrager, want die weet waar hij aan toe is, en het beschermt jou, want het maakt helder binnen welke grenzen je bevoegd bent. Het profiel is daarmee niet alleen een beschrijving van het beroep, maar ook een kader waar toezichthouders zoals de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd naar kunnen kijken als er vragen zijn over of iemand binnen de eigen deskundigheid heeft gehandeld.
Hoe de VS zich verhoudt tot andere beroepen
De verpleegkundig specialist staat tussen de verpleegkundige en de arts in, maar is geen van beide. Ten opzichte van de hbo verpleegkundige heb je meer medische bevoegdheden en een eigen wettelijk register. Ten opzichte van de arts werk je binnen een afgebakend deskundigheidsgebied. In de praktijk werk je vaak nauw samen met artsen en verdeel je taken op basis van wie wat het beste kan oppakken. Wil je precies weten wat het actuele profiel en de regels rond bevoegdheid zeggen, kijk dan bij V&VN of het verpleegkundig specialistenregister, want de kaders worden af en toe geactualiseerd.
De verpleegkundig specialist combineert verpleegkundige en medische expertise in één beroep, met een eigen wettelijk register.
Veelgestelde vragen
Welke opleiding heb je nodig om verpleegkundig specialist te worden?
Je moet de master Advanced Nursing Practice succesvol afronden. Dat is een opleiding op masterniveau, hoger dan de reguliere hbo-opleiding tot verpleegkundige, en een voorwaarde voor inschrijving in het specialistenregister.
Mag een verpleegkundig specialist zelf een diagnose stellen en behandelen?
Ja, binnen het eigen deskundigheidsgebied horen onderzoeken, indicatie stellen, diagnosticeren, behandelen en verwijzen bij het beroep. Ook heeft de VS een zelfstandige bevoegdheid voor bepaalde voorbehouden handelingen, afhankelijk van specialisme en bekwaamheid.
Waar is het specialistenregister op gebaseerd?
Het specialistenregister en de beschermde titel zijn geregeld via de Wet BIG, in artikel 14. Dat artikel maakt het mogelijk om een specialistentitel aan een register te verbinden.