In oktober begint de jaarlijkse griepvaccinatie, en in veel zorginstellingen hangt de uitnodiging voor de griepprik voor medewerkers alweer op het prikbord of staat hij in het personeelsportaal. Vakblad Nursing vraagt verpleegkundigen deze week in een enquête of ze de prik dit jaar nemen, twijfelen of bewust afzien. Die vraag beantwoordt ieder voor zich. Wat wel vaststaat zijn de regels eromheen, namelijk wat de Gezondheidsraad adviseert, wat je werkgever moet doen en wat jij zelf beslist.
Wat de Gezondheidsraad adviseert
De Gezondheidsraad bracht op 28 maart 2023 een advies uit over griepvaccinatie van werknemers. Daarin staat dat zorgpersoneel met direct patiëntcontact in ziekenhuizen, verpleeghuizen en andere zorginstellingen een griepprik aangeboden zou moeten krijgen. De onderbouwing heeft twee kanten. Wie dicht op patiënten werkt, loopt zelf meer kans op griep, en een besmette zorgmedewerker kan het virus doorgeven aan patiënten die er erg ziek van kunnen worden.
Het advies noemt naast de zorg nog meer beroepsgroepen, zoals werknemers in het onderwijs, de kinderopvang en het openbaar vervoer en chauffeurs die kwetsbare mensen vervoeren. Het is een advies aan werkgevers en aan de overheid, geen verplichting voor de individuele medewerker.
Wat je werkgever moet doen
Voor de werkgever begint het bij de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Volgens het Arboportaal van de overheid geldt dat als uit de RI&E blijkt dat er een gezondheidsrisico is en er in Nederland een werkzaam vaccin beschikbaar is, de werkgever vaccinatie moet aanbieden. Die verplichting komt uit het Arbobesluit (artikel 4.91) en geldt voor biologische agentia in het algemeen, dus niet alleen voor griep.
Drie punten uit die regels zijn voor jou als medewerker het belangrijkst.
- De vaccinatie die je werkgever aanbiedt, mag jou niets kosten. De kosten zijn voor de werkgever.
- De bedrijfsarts adviseert de werkgever op basis van de risico-inventarisatie, en de vaccinatie valt onder zijn of haar verantwoordelijkheid.
- Vaccinatie is een aanvulling op andere maatregelen, zoals hygiëne en persoonlijke bescherming, en vervangt die niet.
Het RIVM zegt het in de praktijk zo, dat werkgevers in de gezondheidszorg vaak zelf de griepprik voor hun medewerkers organiseren. Let op een verschil dat geregeld tot verwarring leidt. De griepprik voor zorgverleners valt niet onder het Nationaal Programma Grieppreventie, het programma waarmee mensen uit de doelgroepen die de Gezondheidsraad aanwijst een gratis griepprik krijgen. Haal je als zorgverlener de prik zelf bij je huisarts, dan zijn er kosten aan verbonden. Het RIVM raadt aan om met je werkgever te bespreken of die de kosten vergoedt.
Vrijwillig, en wat dat betekent
De griepprik is voor zorgmedewerkers in Nederland vrijwillig. Het Arboportaal is daar duidelijk over, de werknemer beslist zelf of hij zich laat vaccineren. Bij een goed georganiseerd aanbod hoort dat je informatie krijgt over de voor- en nadelen, zodat je een eigen afweging kunt maken. Twijfel je over je persoonlijke situatie, dan is de bedrijfsarts of je eigen huisarts het aanspreekpunt, niet een collega of een forum.
Vrijwillig betekent ook dat je werkgever je niet kan verplichten. Wel kan een instelling op afdelingen met heel kwetsbare patiënten extra aandacht vragen voor andere maatregelen, zoals thuisblijven bij griepachtige klachten en goede handhygiëne. Die afspraken staan meestal in het infectiepreventiebeleid van je organisatie, en het loont om dat beleid een keer na te lezen.
Geef jij zelf de griepprik?
In veel instellingen prikken verpleegkundigen niet alleen collega’s maar ook cliënten tijdens de griepcampagne. Een griepprik is een intramusculaire injectie, en injecteren is een voorbehouden handeling onder de Wet BIG. Wie de prik geeft, moet daarvoor dus bevoegd en bekwaam zijn en werken volgens de afspraken van de organisatie. In ons artikel over intramusculair injecteren lees je welke stappen erbij horen en wie dit zelfstandig mag doen. Ben je de handeling een tijd niet tegengekomen, dan is de start van de griepcampagne een logisch moment om je bekwaamheid op te frissen.
Wat je nu kunt doen
Kijk of je werkgever de griepprik dit seizoen aanbiedt en wanneer de prikmomenten zijn. Weet je niet waar je terechtkunt, vraag het dan bij de bedrijfsarts of de afdeling die de arbozorg regelt. Heb je zelf vragen over de prik in relatie tot je eigen gezondheid, bespreek die met de bedrijfsarts of je huisarts. En moet je zelf prikken, zorg dan dat je bekwaamheid en de afspraken op je afdeling op orde zijn voordat de eerste ronde begint.