Een verpleegkundig specialist in de huisartsenpraktijk neemt zelfstandig een deel van het medische werk over: hij houdt eigen spreekuren, stelt diagnoses, schrijft recepten uit en verwijst door. Binnen zijn eigen deskundigheidsgebied mag hij dat op eigen naam doen, doordat de verpleegkundig specialist onder de Wet BIG zelfstandig bevoegd is voor een aantal voorbehouden handelingen.
Kom je in de wachtkamer en zie je op het naambordje ‘verpleegkundig specialist‘ staan, dan denk je misschien: is dat nou een verpleegkundige of een soort dokter? Het eerlijke antwoord is: allebei een beetje. Een verpleegkundig specialist combineert een verpleegkundige achtergrond met medische taken, en in de huisartsenpraktijk pakt hij een flink deel van het werk zelfstandig op.
Wat doet een verpleegkundig specialist in de praktijk?
De verpleegkundig specialist houdt eigen spreekuren, doet visites, stelt diagnoses en start waar nodig een behandeling. Hij mag zelf medicatie voorschrijven en patiënten doorverwijzen naar een medisch specialist. In veel praktijken zie je dat hij zich richt op patiënten met veelvoorkomende klachten of op een vaste groep, bijvoorbeeld mensen met een chronische aandoening of ouderen.
Wat mij zelf altijd opvalt: het gaat niet alleen om het medische stuk. Doordat de verpleegkundig specialist een verpleegkundige basis heeft, kijkt hij vaak ook naar hoe iemand thuis functioneert, wat iemand zelf kan en wat een klacht betekent voor het dagelijks leven. Cure en care komen zo bij één persoon samen.
Mag een verpleegkundig specialist zelfstandig werken?
Ja, binnen grenzen. De verpleegkundig specialist is onder de Wet BIG zelfstandig bevoegd voor een aantal voorbehouden handelingen, mits die binnen zijn eigen deskundigheidsgebied vallen en van beperkte complexiteit zijn. Hij hoeft daarvoor dus niet eerst een arts om een opdracht te vragen. Voor zwaardere of complexe zorg blijft de huisarts of een medisch specialist wel het aanspreekpunt.
De titel verpleegkundig specialist is wettelijk beschermd. Wie zich zo mag noemen, staat ingeschreven in het Verpleegkundig Specialisten Register. Twijfel je of iemand echt bevoegd is, dan kun je dat nakijken in het BIG-register.
Wat is het verschil met een praktijkondersteuner?
Dit is denk ik de meestgestelde vraag, en begrijpelijk, want de functies lopen in de wachtkamer door elkaar. Een praktijkondersteuner (POH) ondersteunt de huisarts en werkt vooral in opdracht en volgens protocol, bijvoorbeeld bij diabetes of COPD. Een verpleegkundig specialist mag verder gaan: die stelt zelf diagnoses en bepaalt zelfstandig het beleid, ook het medicatiebeleid.
- Praktijkondersteuner: werkt in opdracht van en onder eindverantwoordelijkheid van de huisarts, vaak protocollair.
- Verpleegkundig specialist: pakt binnen zijn deskundigheidsgebied zelfstandig medische taken op, inclusief voorschrijven en verwijzen.
Wanneer zie je een verpleegkundig specialist en wanneer de huisarts?
Dat hangt af van je klacht en van de afspraken in de praktijk. Vaak zie je een verpleegkundig specialist voor veelvoorkomende klachten of voor de begeleiding van een chronische aandoening, terwijl de huisarts betrokken blijft bij de meest complexe of onduidelijke situaties. In de praktijk overleggen ze onderling, dus ook als je bij de verpleegkundig specialist begint, kan de huisarts meekijken wanneer dat nodig is. Je bent dus niet minder goed af, alleen zie je een andere professional die voor jouw vraag net zo goed is toegerust.
Waarom kiezen praktijken hiervoor?
Huisartsen hebben het druk, en de verpleegkundig specialist neemt een deel van dat werk blijvend over. Niet als tijdelijke oplossing, maar als vaste kracht die zelf een spreekuur draait. Voor patiënten betekent het vaak meer tijd per consult en een vast gezicht. Voor de praktijk betekent het dat de huisarts ruimte houdt voor de meest complexe zorg.
Wil je precies weten wat jouw verpleegkundig specialist mag, vraag het gewoon in de praktijk. De verdeling van taken tussen huisarts en verpleegkundig specialist wordt binnen elke praktijk in onderling overleg vastgelegd, dus het kan per plek net iets anders liggen.
In de huisartsenpraktijk komen cure en care bij één persoon samen: dat is precies wat een verpleegkundig specialist bijzonder maakt.
Veelgestelde vragen
Mag een verpleegkundig specialist recepten uitschrijven?
Ja. Binnen zijn eigen deskundigheidsgebied mag een verpleegkundig specialist zelfstandig medicatie voorschrijven, zonder dat een arts daar eerst opdracht voor hoeft te geven.
Is een verpleegkundig specialist hetzelfde als een praktijkondersteuner?
Nee. Een praktijkondersteuner werkt vooral in opdracht en volgens protocol, terwijl een verpleegkundig specialist zelf diagnoses stelt en zelfstandig het behandelbeleid bepaalt.
Hoe weet ik of iemand echt verpleegkundig specialist is?
De titel is wettelijk beschermd en gekoppeld aan het Verpleegkundig Specialisten Register. Je kunt de registratie nakijken in het BIG-register.