week 47 · elke week nieuwe artikeleneditie 2026.47
Reliashelder over bevoegdheid, bekwaamheid en scholing in de zorg
Praktijk & actualiteiten

Zondagsdienst in de ggz op 8 december: mag je meedoen en waar ligt de grens?

Sanne Willems
Sanne Willemskwaliteitsverpleegkundige · expert praktijk & actualiteiten
Zorgmedewerkers in gesprek in de hal van een ggz-instelling

De cao-onderhandelingen in de ggz zitten vast, en nu komt er actie. Vakbond NU’91 bereidt een zondagsdienst voor op dinsdag 8 december 2026 bij zeven instellingen, meldt Skipr: GGZ Drenthe, GGNet, Dimence, Parnassia, GGZ Rivierduinen, GGZ Oost Brabant en Mondriaan. Werk je daar, of ergens anders in de ggz, dan wil je weten wat zo’n dag van je vraagt. Mag je meedoen, wat gebeurt er met je loon, en waar ligt de grens als je patiënten hebt die niet kunnen wachten?

Waar het conflict over gaat

De Nederlandse ggz, de werkgeversvereniging, bleef bij haar eindbod. Volgens Skipr is dat een loonsverhoging van 2,2 procent per 1 juli 2027 en 2,5 procent per 1 juli 2028, bij een looptijd van negenentwintig maanden. De bonden vroegen in totaal 6 procent over maximaal twaalf maanden. Ook over reiskosten, werkdruk, bijzondere diensten en ondersteuning bij PTSS is geen overeenstemming. De oude cao liep af op 31 juli 2026, na acht onderhandelingsrondes. Hoe het zover kwam, beschreven we eerder in bonden dreigen met acties voor een nieuwe cao ggz.

De werkgevers zeggen dat de financiële ruimte volledig is benut en wijzen op een gemiddeld rendement van 1,7 procent in de ggz, lager dan in de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg. Vakbond FBZ werkt nog aan een eigen actiedag en wijst op de vvt, waar werkgevers in twee jaar 7,2 procent gaven. Die cao vvt kwam vorige maand rond. FNV komt later met een eigen bericht. NU’91 denkt daarnaast na over werkonderbrekingen, maar daarover is nog niets besloten.

Wat een zondagsdienst is

Een zondagsdienst is een actievorm die de zorg vaker heeft gezien, vooral in de ziekenhuizen. Je werkt op een doordeweekse dag alsof het zondag is. In een FNV-uitleg uit de ziekenhuisacties van 2019 staat het zo: 24 uur lang geen geplande of electieve opnames, wel spoedopnames, en afdelingen als de IC en oncologie zijn uitgezonderd. In de medewerkersflyer van 2023 voegt FNV toe dat de bezetting groter moet zijn dan op een gewone zondag, om incidenten op te vangen, en dat het begrip spoedeisend altijd in het voordeel van de patiënt wordt uitgelegd.

Voor de ggz betekent dat in de praktijk iets anders dan in een ziekenhuis. Er zijn weinig geplande opnames om te verzetten. Het effect zit eerder in uitgestelde poliklinische gesprekken, intakes en behandelsessies. De klinische afdelingen, de high care en de crisisdienst draaien door, net als op een zondag. Skipr meldt uitdrukkelijk dat spoedeisende hulp doorgaat. Wat er op een crisisdienst van je wordt verwacht, lees je in werken op de ggz-crisisdienst.

Mag je meedoen?

Ja, ook als je geen lid bent van een vakbond. Het recht op collectieve actie volgt uit artikel 6 van het Europees Sociaal Handvest. Voorwaarde is dat het een georganiseerde actie is: door de bonden aangezegd en voorbereid. Dan mag je werkgever geen rechtspositionele maatregelen nemen, zoals ontslag wegens werkweigering. Op eigen houtje een actie beginnen valt daar niet onder.

Een paar dingen die vaak verkeerd worden begrepen:

  • Meedoen betekent niet dat je vrij bent. Ben je ingeroosterd, dan ben je gewoon op je werk. Je verricht alleen niet al het afgesproken werk.
  • Je werkgever mag een actiedag niet als vrije dag of verlof registreren, schrijft CNV.
  • Over loon is geen garantie. Wie het overeengekomen werk niet verricht, heeft in principe geen recht op loon. In eerdere acties lukte het bonden vaak om looninhouding te voorkomen, maar zeker is dat niet. Leden kunnen bij hun bond terecht voor een stakingsuitkering.
  • Een werkgever kan een actie niet zelf verbieden, maar kan de rechter vragen haar onrechtmatig te verklaren. Een rechter kan een actie beperken als die onevenredig ingrijpt in de rechten van anderen, waaronder de volksgezondheid. Doe je mee aan een actie die de rechter heeft verboden, dan ben je niet meer beschermd.

De grens van verantwoorde zorg

Hier zit voor jou als zorgprofessional het belangrijkste punt. Een zondagsdienst mag nooit betekenen dat een patiënt de zorg mist die hij nodig heeft. Daarvoor maken bonden en werkgever afspraken over de noodzakelijke zorg, en de raad van bestuur moet zelf zorgen dat afspraken met patiënten worden verzet. Dat staat ook in de FNV-uitleg uit 2019. Het actiecomité in jouw instelling laat weten wat er lokaal is afgesproken.

Wat de afspraken ook zijn, je eigen verantwoordelijkheid blijft. De werkgevers zeggen tegen Skipr dat de zorg voor mensen met psychische klachten moet kunnen doorgaan “op een manier die zij gewend zijn”. Twijfel je bij een cliënt of een gesprek kan wachten, bijvoorbeeld bij suïciderisico, een depotinjectie die op de dag zelf moet, of een cliënt onder de Wet verplichte ggz, dan gaat die zorg voor. Een afspraak die medisch niet kan worden verschoven, valt onder spoedeisend. Overleg het vooraf met je leidinggevende en het actiecomité, zodat het rooster daar rekening mee houdt.

Ook buiten de dag zelf kun je je voorbereiden. Lees de aanzegging van de bond, kijk of jouw afdeling op de lijst staat en weet wie in jouw team de noodzakelijke zorg draait. Werk je bij een van de zeven instellingen, dan houden de medewerkers op 8 december een actiebijeenkomst in de centrale hal. Andere bonden kunnen zich nog aansluiten, dus de lijst kan groeien. Wat de cao-onderhandelingen eerder van je werk vroegen, staat in cao-onderhandelingen ggz lopen vast.

Sanne Willems
kwaliteitsverpleegkundige
Sanne Willems

Sanne vertaalt regels naar de werkvloer: protocollen, scholingsplannen en bekwaamheid aantoonbaar maken. Ze houdt het praktisch en denkt vanuit wat een team op een gewone dienstdag echt kan bijhouden.

sanne@relias.nl · Meer van Sanne Willems →