De verpleegkundig specialist werkt met dezelfde zeven CanMEDS-rollen als andere verpleegkundigen, maar dan op masterniveau. Klinisch handelen is de kernrol, waarin medisch en verpleegkundig werk samenkomen, omringd door communicator, samenwerkingspartner, reflectieve EBP-professional, gezondheidsbevorderaar, organisator en kwaliteitsbevorderaar. Het beroepsprofiel van V&VN beschrijft deze rollen in detail.
De verpleegkundig specialist neemt een aparte plek in tussen de verpleegkundige beroepen. Het is een masteropleiding en een apart beroep in de Wet BIG, met een eigen bevoegdheid om binnen een deelgebied zelf te diagnosticeren en te behandelen. Toch werkt ook de verpleegkundig specialist met de vertrouwde CanMEDS-rollen. Alleen liggen de accenten net anders, en dat maakt vooral de kernrol interessant.
Dezelfde rollen, een ander niveau
Net als bij de hbo-verpleegkundige zijn er zeven CanMEDS-rollen. Ze komen uit hetzelfde raamwerk en dragen dezelfde namen, maar het beheersingsniveau ligt hoger. Waar een bachelor verpleegkundige binnen kaders werkt, ontwerpt en stuurt de verpleegkundig specialist die kaders vaker zelf mee. Het beroepsprofiel van de verpleegkundig specialist, uitgegeven door V&VN, beschrijft precies welke competenties daarbij horen.
Het raamwerk komt oorspronkelijk uit de Canadese artsenopleiding en is voor de verpleegkunde vertaald. Dat verklaart waarom de rollen bij de verpleegkundig specialist zo goed passen: het beroep beweegt zich juist op het snijvlak van verpleegkundige en medische zorg. De rollen geven daar taal aan, zodat je kunt benoemen wat je doet en waar je verantwoordelijkheid ligt.
De zeven rollen op een rij
- Klinisch handelen: de kernrol, waarin verpleegkundige en medische zorg samenkomen.
- Communicator: complexe informatie begrijpelijk maken voor patiënt en naasten.
- Samenwerkingspartner: samenwerken met artsen, verpleegkundigen en andere disciplines.
- Reflectieve EBP-professional: onderzoek gebruiken en vertalen naar de praktijk.
- Gezondheidsbevorderaar: bijdragen aan preventie en gezondheid van groepen patiënten.
- Organisator: zorgprocessen en soms hele zorgpaden organiseren.
- Kwaliteitsbevorderaar: de kwaliteit van zorg bewaken en verbeteren.
Klinisch handelen als kernrol
Bij de verpleegkundig specialist valt in de kernrol iets bijzonders samen. Klinisch handelen combineert verpleegkundige zorg met medisch handelen: anamnese en lichamelijk onderzoek, diagnostiek, het instellen en bijstellen van behandeling en, waar bevoegd, het uitvoeren van voorbehouden handelingen. Die bevoegdheid volgt uit de Wet BIG en uit de eigen registratie als verpleegkundig specialist in het BIG-register. De andere zes rollen geven dat klinisch handelen richting en context.
Meer regie en verantwoordelijkheid
Wat me bij deze beroepsgroep opvalt, is hoeveel gewicht de rollen buiten de directe patiëntenzorg krijgen. Een verpleegkundig specialist wordt geacht zorg te verbeteren, collega’s te scholen, richtlijnen mee te ontwikkelen en soms onderzoek te doen. De rollen reflectieve EBP-professional, organisator en kwaliteitsbevorderaar zijn daarom zwaarder ingevuld dan bij de bachelor verpleegkundige. Dat past bij een positie met meer zelfstandigheid en meer eindverantwoordelijkheid.
Waarom dit onderscheid handig is
Als je overweegt om verpleegkundig specialist te worden, of je werkt er een samen, helpt het om de rollen te kennen. Ze maken zichtbaar waar het verschil met andere verpleegkundige functies precies zit: niet alleen in de bevoegdheid tot behandelen, maar ook in de bredere verantwoordelijkheid voor kwaliteit en beleid. Ook bij je herregistratie in het BIG-register en bij je bij- en nascholing zijn de rollen een handig ordeningsprincipe: je kunt per rol laten zien hoe je jezelf blijft ontwikkelen. Wil je het naadje van de kous, raadpleeg dan het beroepsprofiel van de verpleegkundig specialist van V&VN en controleer je eigen bevoegdheden altijd via het BIG-register en je werkgever, want regels en profielen worden periodiek herzien.
Bij de verpleegkundig specialist valt in de kernrol iets bijzonders samen: verpleegkundige zorg en medisch handelen in één functie.
Veelgestelde vragen
Wat is de kernrol van de verpleegkundig specialist?
Klinisch handelen. Daarin komen verpleegkundige zorg en medisch handelen samen, inclusief diagnostiek en, waar bevoegd, behandeling en voorbehouden handelingen.
Verschillen de CanMEDS-rollen van de verpleegkundig specialist van die van een gewone verpleegkundige?
De zeven rollen zijn dezelfde, maar het niveau ligt hoger. Rollen rond onderzoek, organisatie en kwaliteit krijgen bij de verpleegkundig specialist meer gewicht.
Waar staan de CanMEDS-rollen van de verpleegkundig specialist beschreven?
In het beroepsprofiel van de verpleegkundig specialist, uitgegeven door V&VN. Daar vind je de rollen met bijbehorende competenties uitgewerkt.