Medisch tuchtrecht is het wettelijke systeem dat toetst of BIG-geregistreerde zorgverleners hun werk goed en professioneel doen. Het is geregeld in de Wet BIG en wordt uitgevoerd door de Tuchtcolleges voor de Gezondheidszorg. Bij een gegronde klacht kan een college maatregelen opleggen, van een waarschuwing tot doorhaling in het BIG-register.
Medisch tuchtrecht roept bij veel zorgverleners een ongemakkelijk gevoel op, terwijl het in de kern iets rustigs is: een manier om de kwaliteit van de zorg te bewaken en het vertrouwen in de beroepsgroep te beschermen. Hieronder zet ik de hoofdlijnen op een rij, zodat je weet waar het over gaat als de term valt.
Wat is medisch tuchtrecht
Medisch tuchtrecht is een apart soort recht, naast het strafrecht en het civiel recht. Het is bedoeld om de kwaliteit van de individuele gezondheidszorg te bewaken. De basis ligt in de Wet BIG. Niet je werkgever of een klachtencommissie oordeelt, maar een onafhankelijk Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg, waarin juristen en beroepsgenoten samen naar een zaak kijken.
Het doel is niet vergelding, maar leren en corrigeren. De vraag is steeds of je hebt gehandeld zoals van een zorgvuldig en bekwaam beroepsgenoot verwacht mag worden.
Voor wie geldt het
Het wettelijke tuchtrecht geldt voor zorgverleners die in het BIG-register staan. Dat zijn onder meer artsen, verpleegkundigen, verloskundigen, fysiotherapeuten, apothekers en psychotherapeuten. Sta je in het BIG-register, dan kun je op je handelen worden aangesproken, ook voor gedrag buiten je directe patiëntcontact als dat het vertrouwen in de zorg raakt.
Verzorgenden IG vallen niet onder het wettelijke tuchtrecht, omdat zij in het Kwaliteitsregister V&V (V&VN) staan en niet in het BIG-register. Voor hen gelden andere vormen van kwaliteitsbewaking, zoals het klachtrecht van de werkgever.
De twee tuchtnormen
De Wet BIG kent twee normen waaraan het college toetst. De eerste norm gaat over de zorg richting de patiënt: heb je iets gedaan of nagelaten dat botst met de zorg die je had moeten verlenen. Denk aan een verkeerde inschatting, onvoldoende overdracht of een uitvoeringsfout. De tweede norm is breder en gaat over het belang van een goede uitoefening van de zorg in het algemeen, bijvoorbeeld het schenden van het beroepsgeheim of onprofessioneel gedrag.
Welke maatregelen zijn mogelijk
Vindt het college een klacht gegrond, dan kan het een maatregel opleggen. Van licht naar zwaar zijn dat een waarschuwing, een berisping, een geldboete, een schorsing van de inschrijving, een gedeeltelijke ontzegging van bepaalde handelingen, en als zwaarste de doorhaling in het BIG-register. Bij een doorhaling verlies je je registratie en mag je het beschermde beroep niet meer uitoefenen.
Op een waarschuwing na worden maatregelen openbaar gemaakt, onder andere door een aantekening in het BIG-register. Zo kunnen werkgevers en patiënten zien of er iets speelt.
Hoe verloopt een zaak in grote lijnen
Een zaak begint met een klacht bij een regionaal tuchtcollege. Daarna volgt een schriftelijke ronde en meestal een zitting, waarna het college uitspraak doet. Ben je het niet eens met de uitspraak, dan is beroep mogelijk bij het Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg. Ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kan een zaak aanhangig maken.
Krijg je zelf met een klacht te maken, neem het serieus maar raak niet in paniek. Bewaar je dossier, vraag op tijd juridische steun en check actuele regels en termijnen bij het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg of het BIG-register.
Tuchtrecht is er niet om zorgverleners te straffen, maar om de kwaliteit van de zorg te bewaken en het vertrouwen in het beroep overeind te houden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen tuchtrecht en strafrecht?
Strafrecht draait om overtredingen en straf namens de samenleving. Tuchtrecht toetst of je als zorgverlener volgens de professionele norm hebt gehandeld en beschermt de kwaliteit van de zorg. Beide kunnen naast elkaar spelen.
Geldt medisch tuchtrecht ook voor verzorgenden IG?
Nee. Het wettelijke tuchtrecht geldt alleen voor beroepen in het BIG-register. Verzorgenden IG staan in het Kwaliteitsregister V&V en vallen daar niet onder.
Kan ik in beroep als ik het oneens ben met de uitspraak?
Ja. Tegen een uitspraak van een regionaal tuchtcollege kun je in beroep bij het Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg. Let daarbij op de geldende beroepstermijn.