Vakblad Nursing zette onlangs vier voorbeelden op een rij van digitale hulpmiddelen die verpleegkundigen tijd besparen. Het onderwerp leeft, want de administratie in de zorg slokt nog steeds rond 30 procent van de werktijd op. Wij keken naar vier voorbeelden uit Nederlandse ziekenhuizen waarvan openbaar is wat ze doen en wat ze opleveren. Wat ze gemeen hebben, is dat ze allemaal iets veranderen aan hoe je vastlegt. En daar zit, naast de tijdwinst, ook een vraag over je verantwoordelijkheid.
Vier voorbeelden naast elkaar
| Waar | Wat het doet | Wat het oplevert volgens de bron |
|---|---|---|
| Rijnstate, acute opnameafdeling | AI-applicatie stelt concept-ziektescripts op voor de 65 meest voorkomende ziektebeelden | Uitwerken van een script van gemiddeld 5 naar 1,5 uur |
| Wilhelmina Ziekenhuis Assen | Patiënten vullen vooraf digitaal een preoperatieve screeningslijst in, en na een dagopname via een app een pijnscore | Patiënten met milde aandoeningen hoeven minder vaak op gesprek bij anesthesioloog of verpleegkundige |
| LUMC | AI-assistent doet op basis van een wondfoto een voorstel voor het wondverslag | Nog in de testfase, een volledige wondrapportage kost nu gemiddeld 10,7 minuten |
| Haaglanden Medisch Centrum | Gestructureerde verslaglegging met een classificatiesysteem van verpleegkundige diagnoses, interventies en uitkomsten | Registratielast gehalveerd, volgens de ervaringen van het ziekenhuis |
Het voorbeeld uit Arnhem komt uit een praktijkartikel van verpleegkundigen van Rijnstate in ICT&health. Over het WZA berichtte Skipr in 2024. Het LUMC-project bespraken we in ons stuk over de AI-assistent voor wondverslagen. De ervaring van het HMC komt uit een verslag van het ACENDIO-congres. De cijfers komen van de ziekenhuizen zelf en zijn niet onafhankelijk gemeten.
De tijdwinst zit niet overal op dezelfde plek
Wie de vier naast elkaar legt, ziet dat ze op heel verschillende momenten tijd besparen. In Rijnstate gaat het om de voorbereiding. Verpleegkundigen op een acute opnameafdeling zien elke dag andere ziektebeelden, en de scripts helpen hen snel hun kennis op te frissen. Het WZA verschuift werk naar de patiënt, die zelf gegevens invult. Het LUMC en het HMC werken aan de verslaglegging zelf, het eerste met een AI-voorstel, het tweede met vaste codes in plaats van vrije tekst.
Dat verschil maakt uit voor wat er van jou gevraagd wordt. Een hulpmiddel dat je kennis ondersteunt, raakt het dossier niet. Een hulpmiddel dat gegevens of tekst voor het dossier aanlevert, wel.
Wat het vraagt van je verslaglegging
De wet is daar niet veranderd. Op grond van de WGBO houdt de hulpverlener een dossier bij met de gegevens die voor goede zorg nodig zijn. Of die gegevens uit je eigen hoofd, uit een app of uit een AI-model komen, je bent verantwoordelijk voor wat er staat. De voorbeelden laten zien hoe ziekenhuizen daarmee omgaan.
In Rijnstate werd elk concept-script gecontroleerd op bronnen en inhoudelijk gevalideerd door zowel een verpleegkundige als een arts, voordat het op de afdeling kwam. Daarnaast toetsten de verpleegkundigen of de beschreven klinische presentatie past bij wat zij op de afdeling kunnen en mogen. Dat is een goed model. De AI levert een concept, de professional bepaalt wat er gebruikt wordt.
Bij het LUMC is het uitgangspunt dat de verpleegkundige de voorstellen controleert en corrigeert, en verantwoordelijk blijft voor wat er in het dossier komt. Een voorstel dat je ongezien overneemt, is jouw verslag.
Bij gegevens die de patiënt zelf invult, zoals een pijnscore of een screeningslijst, is de vraag een andere. Die gegevens zijn waardevol, maar ze zijn een meting door de patiënt en geen observatie van jou. Leg in het dossier vast waar een gegeven vandaan komt. Wijkt wat je ziet af van wat de patiënt invulde, noteer dan allebei.
Bij gestructureerde verslaglegging verdwijnt de vrije tekst niet helemaal. Ook in het HMC blijft er ruimte om cijfers met eigen woorden te duiden, volgens het congresverslag. Die toelichting is vaak precies wat een collega bij de overdracht nodig heeft.
Waar het heen gaat
De verpleegkundige overdracht hoort bij de gegevensuitwisselingen die onder de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg, de Wegiz, verplicht elektronisch moeten gaan. Volgens Skipr werd daarvoor in 2026 een algemene maatregel van bestuur verwacht. Dat maakt de vorm van je verslaglegging belangrijker. Een tekst die alleen jij begrijpt, is niet uitwisselbaar. Spraakherkenning die gesproken tekst omzet in een verslag is volgens het congresverslag veelbelovend, maar levert juist vrije tekst op die niet direct uitwisselbaar is.
Wie wil weten welke AI-hulpmiddelen je zelf mag gebruiken met patiëntgegevens, leest dat in ons stuk over eigen AI-tools op de werkvloer. Voor hulpmiddelen die je werkgever invoert, geldt dat je mag vragen hoe de controle is geregeld. Tijdwinst is mooi, maar alleen als de gegevens kloppen.