Tuchtrechtelijk betekent dat iets wordt beoordeeld volgens het tuchtrecht: de regels die gelden voor zorgverleners die in het BIG-register staan. Een tuchtcollege kijkt dan of je hebt gehandeld zoals een goede zorgverlener hoort te doen, en kan zo nodig een maatregel opleggen. Het staat los van het strafrecht en het civiel recht.
Het woord tuchtrechtelijk kom je vooral tegen als het gaat over het gedrag van zorgverleners. Iets is tuchtrechtelijk als het wordt getoetst aan het tuchtrecht: het aparte stelsel van regels dat hoort bij de Wet BIG. In het nieuws klinkt het vaak zwaar, alsof het meteen om ontslag of vervolging gaat, maar zo werkt het niet. Laat ik rustig uitleggen wat er precies mee wordt bedoeld.
Wat tuchtrechtelijk precies betekent
Tuchtrecht is bedoeld om de kwaliteit van de zorg te bewaken. Als je handelen tuchtrechtelijk wordt beoordeeld, dan kijkt een tuchtcollege niet of je een misdrijf hebt gepleegd of schade moet vergoeden, maar of je je werk hebt gedaan zoals een zorgvuldige, deskundige collega dat zou doen. De uitkomst gaat over je beroepsuitoefening, niet over een gevangenisstraf of een schadeclaim. Het idee erachter is dat de beroepsgroep zelf de norm bewaakt van wat verantwoorde zorg is, met het oog op de patiënt.
Voor wie het tuchtrecht geldt
Het wettelijke tuchtrecht geldt voor de beroepen die in het BIG-register staan. Denk aan artsen, tandartsen, apothekers, gezondheidszorgpsychologen, psychotherapeuten, fysiotherapeuten, verloskundigen, verpleegkundigen en physician assistants. Sta jij als verpleegkundige of verzorgende IG geregistreerd, dan val je onder dit tuchtrecht en kan iemand in principe een klacht over jouw handelen indienen bij een tuchtcollege.
Waaraan het tuchtcollege toetst
De Wet BIG kent twee zogenoemde tuchtnormen. De eerste gaat over de zorg die je rechtstreeks aan een patiënt of cliënt geeft: heb je gehandeld zoals een goede zorgverlener hoort te handelen? De tweede norm is breder en gaat over ander gedrag dat een behoorlijk beroepsbeoefenaar niet betaamt, bijvoorbeeld grensoverschrijdend gedrag of het schenden van je geheimhoudingsplicht. Het college weegt jouw handelen af tegen wat op dat moment gebruikelijk en verantwoord was.
Tuchtrechtelijk, strafrechtelijk of civielrechtelijk
Deze drie woorden worden makkelijk door elkaar gehaald, terwijl ze echt iets anders betekenen. Strafrechtelijk gaat over de vraag of je een strafbaar feit hebt gepleegd, met het Openbaar Ministerie en de strafrechter. Civielrechtelijk gaat over aansprakelijkheid en het vergoeden van schade. Tuchtrechtelijk staat daar los van: het draait puur om je beroepsmatig handelen als zorgverlener. Eén situatie kan soms op meerdere sporen tegelijk spelen.
Wat een tuchtrechtelijke maatregel voor je betekent
Vindt het tuchtcollege een klacht (deels) gegrond, dan kan het een maatregel opleggen. Dat kan variëren van een waarschuwing of berisping tot zwaardere maatregelen zoals een schorsing of doorhaling in het BIG-register. Een lichte maatregel raakt je bevoegdheid niet, maar een schorsing of doorhaling betekent dat je je beroep tijdelijk of blijvend niet meer mag uitoefenen. Twijfel je wat een uitspraak voor jouw registratie betekent, kijk dan in het BIG-register of vraag het na bij een bevoegde instantie.
Voor een verpleegkundige of verzorgende IG betekent dit dat een tuchtrechtelijke beoordeling in de eerste plaats leerzaam kan zijn: het college legt uit wat beter had gemoeten. In veruit de meeste diensten kom je hier nooit mee in aanraking, maar het is goed om te weten dat het bestaat en waar het over gaat.
Kort gezegd: tuchtrechtelijk zegt vooral iets over het kader waarin je gedrag wordt beoordeeld. Het is geen synoniem voor strafbaar, maar een eigen manier om de kwaliteit en veiligheid van de zorg te bewaken.
Tuchtrecht draait niet om straffen, maar om de vraag of jij hebt gehandeld zoals een goede zorgverlener hoort te doen.
Veelgestelde vragen
Is een tuchtrechtelijke maatregel hetzelfde als een strafblad?
Nee. Een tuchtrechtelijke maatregel staat los van het strafrecht en levert geen strafblad op. Het gaat alleen over je beroepsuitoefening als BIG-geregistreerde zorgverlener.
Kan iedereen een tuchtklacht over mij indienen?
Een klacht kan onder meer worden ingediend door de patiënt, een nabestaande of vertegenwoordiger, of door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. De klacht moet gaan over je handelen als zorgverlener.
Word ik altijd geschorst als een klacht gegrond is?
Nee. Het tuchtcollege kiest een maatregel die past bij de ernst. Dat kan een waarschuwing of berisping zijn; een schorsing of doorhaling volgt alleen bij zwaardere zaken.