Mag je werkgever vakantiedagen afschrijven omdat je ziek bent? Het is een vraag die in de zorg opnieuw speelt sinds de onderhandelingen over de cao VVT. Vakbond NU’91 wees het onderhandelingsresultaat deze zomer af, en volgens Nursing viel de achterban onder meer over de inzet van vakantiedagen bij ziekte. Inmiddels zit de cao helemaal vast, zoals je leest in ons stuk over het ultimatum en de acties in de vvt. Wat zegt de wet eigenlijk over verlofdagen en ziekte, en waar ligt de grens van wat een cao mag afspreken?
Ziek is ziek, en geen vakantie
Het uitgangspunt staat in het Burgerlijk Wetboek. Volgens artikel 7:637 mogen dagen waarop je niet werkt omdat je ziek bent, alleen als vakantie worden aangemerkt als jij daar in dat specifieke geval mee instemt. Je werkgever kan dus niet eenzijdig besluiten dat je ziektedagen van je verlofsaldo afgaan.
Hetzelfde geldt als je ziek wordt tijdens een vakantie die al was vastgesteld. Artikel 7:638, achtste lid, zegt dat die ziektedagen niet als vakantie gelden, tenzij je er zelf mee instemt. Word je op de tweede dag van je vakantie ziek, meld je dan dus gewoon ziek volgens de regels van je werkgever. De dagen die je ziek bent, krijg je dan terug.
Belangrijk om te weten is ook dat je tijdens ziekte gewoon vakantie blijft opbouwen. Je hebt in die periode recht op loon, en daarmee bouw je volgens artikel 7:634 ook je vakantierecht op.
Waar een afspraak wel mag
Op die hoofdregel bestaat één uitzondering, en daar draait de discussie in de vvt om. Het tweede lid van artikel 7:637 staat toe dat bij schriftelijke overeenkomst wordt afgesproken dat ziektedagen wel als vakantie gelden. Dat kan in je arbeidscontract staan, maar ook in een cao. Er zit wel een harde grens aan. Het mag alleen gaan om de vakantiedagen die je bovenop het wettelijke minimum krijgt.
Dat minimum is vier keer je wekelijkse arbeidsduur. Werk je 32 uur per week, dan heb je wettelijk recht op 128 uur vakantie per jaar. Die uren kan niemand je afpakken wegens ziekte, ook geen cao. Alles wat je daarboven krijgt, de bovenwettelijke uren, mag via een schriftelijke afspraak wel worden ingezet voor dagen waarop je ziek was. Zorg-cao’s kennen vaak een flink aantal bovenwettelijke uren, en juist daarom is een regeling als deze voor zorgmedewerkers geen kleinigheid.
Nog een detail. Als ziektedagen al via die cao-regeling als vakantie worden geteld en ook ziektedagen tijdens een vastgestelde vakantie, mag het samen nooit meer zijn dan het aantal bovenwettelijke dagen van dat jaar. Dat staat in het derde lid van artikel 7:637.
Op vakantie gaan terwijl je ziek bent
Er is een situatie waarin het wel logisch is dat er verlofdagen afgaan. Ben je langer ziek, bijvoorbeeld tijdens een re-integratie, en wil je toch een week weg, dan neem je in overleg met je werkgever en de bedrijfsarts vakantie op. In die week werk je niet aan je herstel of re-integratie zoals afgesproken, en dan is het redelijk dat die dagen als vakantie tellen. Dat is precies de instemming waar de wet het over heeft. Spreek het wel vooraf en liefst schriftelijk af, dan voorkom je discussie achteraf.
Ook bij langdurige ziekte verval je wettelijke vakantiedagen trouwens niet zomaar na een half jaar. Volgens artikel 7:640a vervallen ze pas zes maanden na het einde van het jaar waarin je ze opbouwde, tenzij je redelijkerwijs niet in staat was om ze op te nemen.
Wat je kunt doen als het toch gebeurt
Ziet je werkgever ziektedagen als verlof zonder dat jij daarmee hebt ingestemd, en staat er in jouw cao of contract geen geldige afspraak over, dan kun je dat aanvechten. Begin met het opvragen van je verlofoverzicht en kijk welke uren er zijn afgeboekt. Vraag hr op welke afspraak dat gebaseerd is, en schakel je vakbond in als je er samen niet uitkomt. Gaat het om afgeboekte uren onder het wettelijke minimum, dan sta je sterk, want die mogen er nooit af wegens ziekte.
Wij begrijpen dat werkgevers in de vvt zoeken naar manieren om het hoge verzuim te beteugelen. Maar wie ziek is, hoort te herstellen en niet te rekenen met zijn verlofsaldo. Een regeling die vooral voelt als een straf op ziek zijn, lost het verzuim niet op en tast het vertrouwen aan. Het is goed om te weten dat de wet hier een duidelijke ondergrens trekt, wat er ook uit de cao-onderhandelingen komt.