week 47 · elke week nieuwe artikeleneditie 2026.47
Reliashelder over bevoegdheid, bekwaamheid en scholing in de zorg
Zorgberoepen

Verpleegkundig specialist in België ingezet: wat het verschil is met Nederland

Ingrid Bakker
Ingrid Bakkerloopbaanadviseur in de zorg · expert zorgberoepen
Verpleegkundig specialist in gesprek met een patiënt in een spreekkamer

In het Belgische AZ Mol werken sinds kort voor het eerst verpleegkundig specialisten. NNieuws meldde op 5 november dat het ziekenhuis er twee heeft: een in de parkinsonzorg en een in de longziekten. Een derde, in de hartfalenzorg, studeert nog. Voor Nederlandse lezers klinkt dat als een bekende functie, want de verpleegkundig specialist is hier al jaren een gewone collega op de poli. Toch zijn de twee functies juridisch niet hetzelfde. Wat de Belgische VS doet, wat de Nederlandse VS onder de Wet BIG zelfstandig mag en waar het verschil zit, lees je hieronder.

Wat AZ Mol doet

Volgens het bericht is de verpleegkundig specialist in Mol een verpleegkundige met een masteropleiding en veel klinische ervaring. De VS in de parkinsonzorg werkt sinds september 2025 in die rol. Ze houdt zelfstandig consulten over klachten, medicatie, dagelijks functioneren en kwaliteit van leven, en werkt mee aan zorgpaden en voorlichtingsmateriaal. Haar collega in de pneumologie bouwt gespecialiseerde astmazorg op en wil die uitbreiden naar COPD. Een verpleegkundig consulent hartfalen volgt sinds september 2025 de master verpleegkunde aan de Universiteit Hasselt en wil na het afstuderen in 2028 de erkenning als verpleegkundig specialist aanvragen.

Het bericht beschrijft dat de VS patiënten zelfstandig opvolgt en begeleidt, in nauwe samenwerking met de artsen. Over welke handelingen ze zelfstandig mag verrichten, staat er niets in.

De verpleegkundig specialist in de Belgische wet

In België is de functie jonger. De verpleegkundig specialist kreeg een plek in de wet door een wijziging van de gecoördineerde wet van 10 mei 2015 over de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen. Die wijziging is de wet van 22 april 2019, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 14 mei 2019. Het wetsontwerp uit 2019 zegt in zijn toelichting dat het doel was de verpleegkundig specialist in de wetgeving te verankeren.

Daarna moest veel nog worden ingevuld. Een wetenschappelijk overzicht van het Belgische kader wees op onduidelijkheden over wat de functie precies inhoudt. In 2020 vroeg de minister de adviesorganen voor verpleegkunde nog om advies over een algemene omschrijving van de activiteiten van de VS. Dat AZ Mol nu pas zijn eerste VS inzet, past bij dat beeld: de titel bestaat, de praktijk komt per ziekenhuis op gang.

De verpleegkundig specialist in Nederland

In Nederland is de verpleegkundig specialist een erkend specialisme onder artikel 14 van de Wet BIG. Je komt in het specialistenregister na de duale master Advanced Nursing Practice, met een hbo-bachelor verpleegkunde en een BIG-registratie als basis. De stappen staan in ons artikel over hoe je verpleegkundig specialist wordt.

Het grootste verschil zit in de zelfstandige bevoegdheid. Sinds 1 september 2018 geldt de Regeling zelfstandige bevoegdheid verpleegkundig specialisten. Die wijst de VS aan als bevoegd om een aantal voorbehouden handelingen uit artikel 36 van de Wet BIG zelf te indiceren en uit te voeren, dus zonder opdracht van een arts. Voor de VS in de somatische zorg gaat het om de leden 1, 3, 4, 5, 6, 9, 10 en 14 van artikel 36. Dat zijn heelkundige handelingen, endoscopieën, katheterisaties, injecties, puncties, cardioversie, defibrillatie en het voorschrijven van UR-geneesmiddelen. De VS in de ggz is aangewezen voor injecties, puncties en voorschrijven.

Die bevoegdheid heeft grenzen. Artikel 6 van de regeling eist dat de handeling binnen het deelgebied van je specialistentitel valt, van beperkte complexiteit is, routinematig is, overzienbare risico’s heeft en volgens landelijke richtlijnen en protocollen gebeurt. Hoe dat bij het voorschrijven uitpakt, lees je in ons stuk over wie in de zorg medicijnen mag voorschrijven.

Waar het verschil in de praktijk zit

Leg je de twee naast elkaar, dan zie je hetzelfde werk op de poli en een andere juridische basis eronder. Een VS in de parkinsonzorg die zelfstandig consulten houdt en medicatie bespreekt, doet in Mol en in Nederland op het eerste gezicht hetzelfde. In Nederland mag ze binnen de voorwaarden van de regeling zelf een recept uitschrijven. Voor de Belgische collega meldt de bron alleen dat ze in nauwe samenwerking met artsen werkt, en een vergelijkbare lijst met zelfstandig te verrichten handelingen kwamen we in de Belgische bronnen niet tegen.

Ook de route naar de titel verschilt. In Nederland is er één opleiding met een vast register en een herregistratie, waarover je meer leest in herregistratie voor de verpleegkundig specialist. In België vraagt de verpleegkundige na een master een erkenning aan, zoals de verpleegkundige in Mol van plan is.

Wat dit betekent als je over de grens wilt werken

Ben je verpleegkundig specialist in Nederland en wil je in België aan de slag, of andersom, dan neem je je titel niet zomaar mee. De Nederlandse zelfstandige bevoegdheid hoort bij de inschrijving in het Nederlandse specialistenregister. Wie in België werkt, valt onder de Belgische regels en de Belgische erkenning. Dat geldt ook voor de basisverpleegkundige, een ander Belgisch beroep dat we eerder vergeleken met de Nederlandse mbo-verpleegkundige. Een Belgische VS die in Nederland wil werken, moet zich hier eerst laten registreren voordat de Nederlandse bevoegdheden gelden.

Het nieuws uit Mol laat vooral zien hoe ver Nederland met deze functie al is. De zelfstandige bevoegdheid die hier sinds 2018 in een regeling staat, is in België nog onderwerp van uitwerking. Voor Nederlandse VS’en is dat een reden om de eigen grenzen goed te kennen: de bevoegdheid is ruim, maar alleen binnen je deelgebied en volgens de richtlijnen.

Ingrid Bakker
loopbaanadviseur in de zorg
Ingrid Bakker

Ingrid schrijft over de verschillende zorgberoepen en wat ze mogen en moeten. Ze werkte zelf als verzorgende IG en weet hoe verwarrend de verschillen tussen functies en registraties kunnen zijn.

ingrid@relias.nl · Meer van Ingrid Bakker →