De Kwaliteitswet zorginstellingen is op 1 januari 2016 vervangen door de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Ook de Wet klachtrecht cliënten zorgsector maakte plaats voor deze wet. Daardoor kwamen regels over de kwaliteit van zorg en de afhandeling van klachten in één wettelijk kader terecht.
Die oude namen staan nog in lesmateriaal, dossiers en kwaliteitsdocumenten. Om zo’n verwijzing goed te begrijpen, moet je weten uit welke periode het document komt. Hieronder lees je wat de twee voorgangers regelden en wat de overgang veranderde. Voor de verplichtingen die zorgaanbieders nu hebben, kun je verder in de algemene uitleg van de Wkkgz.
Wat regelde de Kwaliteitswet zorginstellingen?
De Kwaliteitswet zorginstellingen legde de verantwoordelijkheid voor verantwoorde zorg bij de zorgaanbieder. Het ging daarbij ook om de organisatie van het werk: hoe worden middelen ingezet en hoe worden verantwoordelijkheden verdeeld?
Artikel 4 verplichtte de zorgaanbieder de kwaliteit systematisch te bewaken, te beheersen en te verbeteren. Daarvoor moest de organisatie gegevens verzamelen, beoordelen of de zorgverlening voldeed en zo nodig de werkwijze aanpassen. Een kwaliteitssysteem was dus niet alleen een verzameling protocollen. De organisatie moest ook nagaan wat die afspraken in de praktijk opleverden.
In de historische tekst van de Kwaliteitswet zorginstellingen kun je die bepalingen teruglezen. Gebruik deze versie om oudere documenten te begrijpen; voor huidige verplichtingen is de Wkkgz het uitgangspunt.
Wat regelde de Wet klachtrecht cliënten zorgsector?
De Wet klachtrecht cliënten zorgsector, vaak afgekort tot Wkcz, verplichtte zorgaanbieders een klachtenregeling te hebben en die bekend te maken bij cliënten. Een klachtencommissie beoordeelde klachten. Deze commissie bestond uit minstens drie leden, met een voorzitter die niet voor of bij de zorgaanbieder werkte.
De regeling moest onder meer waarborgen dat degene over wie werd geklaagd niet zelf deelnam aan de behandeling. Ook moesten de klager en de betrokken persoon hun kant van het verhaal kunnen toelichten. Deze opzet is beschreven in de parlementaire toelichting op de oude klachtenregeling. Een verwijzing naar een Wkcz-commissie in een oud dossier beschrijft dus de toenmalige wettelijke route.
Wanneer ging de Wkkgz in?
De overgang verliep in stappen. Het inwerkingtredingsbesluit uit 2015 bepaalde dat de Wkkgz op 1 januari 2016 grotendeels inging. De bepalingen voor het intern veilig melden van incidenten volgden op 1 juli 2016. Voor het aanpassen van de klachtenregeling en de aansluiting bij een erkende geschilleninstantie kregen zorgaanbieders tot 1 januari 2017.
Daarom zijn zowel 2016 als 2017 terug te vinden in uitleg over de invoering. De wet begon in 2016; voor enkele organisatorische verplichtingen was een overgangsperiode nodig. Bij een historische klacht is bovendien van belang wanneer die is ingediend: de oorspronkelijke wet bevatte overgangsregels voor al lopende klachten.
Wat veranderde door de samenvoeging?
Volgens de Rijksoverheid moest de nieuwe wet helpen om klachten sneller en persoonlijker op te lossen. Ook moest zij openheid over ongewenste gebeurtenissen bevorderen. De cliënt kreeg toegang tot kosteloze ondersteuning door een klachtenfunctionaris en tot een onafhankelijke geschilleninstantie.
De verantwoordelijkheid om kwaliteit te verbeteren bleef bestaan. Artikel 7 van de Wkkgz verlangt nog steeds dat zorgaanbieders hun zorg systematisch beoordelen en verbeteren. De oorspronkelijke Wkkgz-wettekst laat zien hoe die kwaliteitsverplichtingen naast de nieuwe klachten- en geschillenregeling zijn geplaatst.
Voor jou als zorgverlener betekent dit dat een klacht ook aanleiding kan zijn om afspraken binnen het team te verbeteren. Wil je weten wat er gebeurt wanneer een cliënt over jouw handelen klaagt? Lees dan hoe de Wkkgz-klachtprocedure voor zorgverleners verloopt.
Veelgestelde vragen
Bestaat de Kwaliteitswet zorginstellingen nog?
Nee. De wet is per 1 januari 2016 vervallen. De Wkkgz nam de kwaliteitsregels over en combineerde die met regels voor klachten en geschillen. De oude tekst blijft beschikbaar voor historische raadpleging.
Welke twee wetten verving de Wkkgz?
De Kwaliteitswet zorginstellingen en de Wet klachtrecht cliënten zorgsector. Bij de invoering vervielen daarnaast enkele bepalingen uit de Wet BIG. De Wet BIG zelf bleef bestaan.
Kan ik een oude klachtenregeling nog gebruiken?
Een regeling die alleen verwijst naar de Wkcz is geen bewijs dat je organisatie aan de huidige eisen voldoet. Vraag de actuele klachtenregeling op en controleer daarin de klachtenfunctionaris en de aansluiting bij een erkende geschilleninstantie.