De Wet BIG, voluit de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, regelt de kwaliteit van beroepsuitoefening in de zorg en beschermt patienten tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen. Ze doet dat met beschermde beroepstitels, het BIG-register, voorbehouden handelingen en het tuchtrecht. Voor de zwaarst geregelde beroepen ontstaat het recht om de titel te voeren pas na registratie in het BIG-register.
De Wet BIG klinkt als een dik wetboek waar je als zorgprofessional weinig mee te maken hebt, maar in de praktijk raakt die wet je werk elke dag. Ze bepaalt namelijk welke titel je mag voeren, wat je mag doen en waar je verantwoordelijk voor bent. Hieronder de kern, zonder juridisch jargon.
Het doel van de wet
De Wet BIG heeft een dubbel doel: de kwaliteit van de gezondheidszorg hoog houden en verbeteren, en patienten beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen. Alle andere onderdelen van de wet zijn eigenlijk gereedschap om dat doel te bereiken. Als je dat in je achterhoofd houdt, worden de losse regels een stuk logischer.
Beschermde beroepstitels
Een belangrijk instrument is titelbescherming. Voor de beroepen die onder de wet vallen is de beroepstitel beschermd: je mag jezelf alleen arts, verpleegkundige, fysiotherapeut of apotheker noemen als je aan de wettelijke voorwaarden voldoet. Voor de zwaarst geregelde groep, de zogenoemde artikel 3-beroepen, ontstaat dat recht door registratie in het BIG-register. Zo weet een patient dat wie de titel voert, ook echt de bijbehorende opleiding heeft.
Het BIG-register
Het BIG-register is het openbare register dat bij de wet hoort. Zorgverleners in de aangewezen beroepen moeten zich daar registreren en zich periodiek herregistreren om hun registratie te behouden. Het register is voor iedereen vrij toegankelijk, zodat werkgevers en patienten kunnen controleren of iemand bevoegd is en of er beperkingen gelden.
Voorbehouden handelingen
De wet wijst ook een groep risicovolle handelingen aan die alleen bepaalde beroepen mogen uitvoeren, de voorbehouden handelingen. Denk aan injecties, een infuus inbrengen of puncties. Sommige beroepen zijn hiervoor zelfstandig bevoegd, andere professionals mogen ze uitvoeren in opdracht van een bevoegde en alleen als ze bekwaam zijn. Zo blijft risicovolle zorg in handen van wie het veilig kan.
Tuchtrecht en toezicht
Tot slot vallen de geregistreerde beroepen onder het tuchtrecht. Vindt iemand dat een zorgverlener niet goed heeft gehandeld, dan kan een klacht bij het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg worden ingediend. Daarnaast houdt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd toezicht op de kwaliteit van zorg. Beide sluiten de cirkel: de wet stelt eisen, en dit is waar naleving wordt getoetst.
Verschillende soorten beroepen
De Wet BIG behandelt niet alle beroepen op dezelfde manier. Er zijn beroepen waarvoor registratie in het BIG-register verplicht is en die de zwaarste bescherming genieten, en er zijn beroepen met een lichtere vorm van regeling, bijvoorbeeld alleen een beschermde opleidingstitel. Voor jou is vooral van belang in welke groep jouw beroep valt, want dat bepaalt of je je moet registreren, of je je periodiek moet herregistreren en of je onder het tuchtrecht valt. Verpleegkundigen bijvoorbeeld horen bij de groep met registratieplicht. Twijfel je waar jouw functie staat, dan geeft het BIG-register daar uitsluitsel over.
Wat je hiervan moet onthouden
Je hoeft de wetsartikelen niet uit je hoofd te kennen. Belangrijker is dat je snapt hoe de onderdelen samenhangen: je titel en je bevoegdheid komen uit de registratie, wat je mag doen komt uit de voorbehouden handelingen, en het tuchtrecht bepaalt waar je op aangesproken kunt worden. Voor details over jouw beroep kijk je bij het BIG-register of je beroepsvereniging.
De Wet BIG koppelt vier dingen aan elkaar: je titel, je registratie, wat je mag doen en waar je op aangesproken kunt worden.
Veelgestelde vragen
Wat regelt de Wet BIG?
De Wet BIG regelt de kwaliteit van beroepsuitoefening in de zorg en beschermt patienten. Dat doet ze via beschermde beroepstitels, het BIG-register, voorbehouden handelingen en het tuchtrecht.
Voor welke beroepen geldt de Wet BIG?
De wet geldt voor een aantal aangewezen zorgberoepen. De zwaarst geregelde groep zijn de artikel 3-beroepen, die zich in het BIG-register moeten registreren en onder het tuchtrecht vallen, zoals artsen en verpleegkundigen.
Waarom valt mijn beroep onder het tuchtrecht?
Omdat je een geregistreerd beroep onder de Wet BIG uitoefent. Het tuchtrecht toetst of je volgens de professionele standaard hebt gehandeld en hoort bij de kwaliteitsbewaking die de wet beoogt.