De Zuid-Limburgse ziekenhuizen Zuyderland en MUMC+ krijgen samen 299.696 euro van ZonMw voor het programma samen slim monitoren, meldde Skipr. Patiënten met COPD en patiënten die een TIA hebben gehad, worden in het MUMC+ digitaal gevolgd onder begeleiding van eNurses van Zuyderland. Het einddoel is patiënten vanuit één centrale locatie te monitoren. Voor wie in zo’n team werkt, of er straks in terechtkomt, roept dat een vraag op die in de subsidieaanvraag niet staat. Een meetwaarde schiet over de grens, het systeem geeft een melding, en dan? Wie is waarvoor verantwoordelijk?
Er is niet langer één eindverantwoordelijke
Lange tijd was het antwoord in ziekenhuizen eenvoudig, want de hoofdbehandelaar droeg de eindverantwoordelijkheid. Dat beeld klopt niet meer. In een uitspraak van 29 januari 2021 introduceerde het Centraal Tuchtcollege het begrip regiebehandelaar, en de KNMG herzag in 2022 haar handreiking verantwoordelijkheidsverdeling bij samenwerking in de zorg daarop. De handreiking wordt ook door V&VN onderschreven.
Het uitgangspunt is dat iedere zorgverlener een eigen professionele verantwoordelijkheid heeft en houdt voor zijn aandeel in de zorg. Als de aard of complexiteit van de zorg dat vraagt, wijzen de betrokkenen een regiebehandelaar aan. Die bewaakt de samenhang en continuïteit, zorgt voor informatie-uitwisseling en overleg, en voor één aanspreekpunt voor de patiënt. Maar de regiebehandelaar is niet eindverantwoordelijk voor de behandeling als geheel. Dat is een belangrijk verschil met de oude hoofdbehandelaar.
De schakels van één alarm
Bij monitoring op afstand zijn er al snel vier schakels. De patiënt meet thuis, het systeem verwerkt de waarde en geeft een signaal, een verpleegkundige beoordeelt dat signaal, en een arts of verpleegkundig specialist beslist zo nodig over de behandeling. Elke schakel heeft een eigen verantwoordelijkheid.
De arts of specialist die de monitoring heeft ingezet, is verantwoordelijk voor de indicatie, voor de grenswaarden en voor wat er medisch gebeurt als een waarde afwijkt. De verpleegkundige die de meldingen bekijkt, is verantwoordelijk voor een goede beoordeling binnen de afspraken. Dat betekent signalen op tijd bekijken, contact zoeken met de patiënt, en opschalen als de situatie daarom vraagt. Volgens aandachtspunt 7 van de handreiking moet je ook alert zijn op de grenzen van je eigen deskundigheid en tijdig doorverwijzen. Wie een signaal wegklikt omdat het protocol het toelaat, terwijl de patiënt aan de telefoon niet klinkt zoals anders, kan zich niet achter het protocol verschuilen.
Het systeem zelf draagt geen professionele verantwoordelijkheid. Dat het werkt, dat er wordt ingegrepen bij een storing en dat medewerkers ermee kunnen werken, is de verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder. De handreiking zegt dat de zorgaanbieder volgens de Wkkgz eindverantwoordelijk is voor goede zorg en de voorwaarden moet scheppen. Het toetsingskader digitale zorg van de IGJ verwacht onder meer instructie voordat een digitaal product in gebruik gaat. Wat dat kader van de werkvloer vraagt, lees je in ons stuk over het nieuwe toetsingskader.
Waarom twee ziekenhuizen het lastiger maken
In het Limburgse programma volgen eNurses van het ene ziekenhuis patiënten van het andere. Dan werken zorgverleners van verschillende organisaties samen rond één patiënt, met elk hun eigen dossier en protocollen. De handreiking noemt medische technologie in de thuissituatie met meerdere betrokken zorgaanbieders uitdrukkelijk als voorbeeld waar meer gedetailleerde afspraken nodig zijn dan bij eenvoudige zorg. Vanuit de eigen werkvloer zijn dit de afspraken die je wilt zien.
- Wie de regiebehandelaar is en wie het aanspreekpunt voor de patiënt.
- Welke grenswaarden gelden en wie die per patiënt heeft vastgesteld.
- Binnen welke tijd een signaal wordt bekeken, ook ’s avonds en in het weekend.
- Bij wie je opschaalt, en wie waarneemt als die persoon er niet is.
- In welk dossier je je beoordeling vastlegt en hoe de behandelaar die ziet.
- Wat er gebeurt als het systeem uitvalt of een patiënt niet meer meet.
Die punten volgen uit de aandachtspunten van de handreiking over een gezamenlijk plan, het dossier, informatie delen en expliciete overdracht. Ze staan niet in de subsidie, en dat hoeft ook niet. Maar wie als verpleegkundige in zo’n centrale post gaat werken, mag ze aan het begin op papier vragen. Monitoring op afstand verschuift werk van de afdeling naar het scherm, en de verantwoordelijkheid verschuift mee naar wie het scherm bekijkt.