De Wet BIG (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg) regelt wie welk zorgberoep mag uitoefenen in Nederland. De wet bewaakt de kwaliteit van de zorg en beschermt cliënten via titelbescherming, het BIG-register, regels rond voorbehouden handelingen en het tuchtrecht.
De Wet BIG staat voor de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg. Het is de wet die vastlegt wie in Nederland welk zorgberoep mag uitoefenen en onder welke voorwaarden. Voor jou op de werkvloer is dat geen abstract juridisch verhaal: de Wet BIG bepaalt mede wat je mag doen, waar je bevoegd voor bent en waarvoor je verantwoordelijk bent.
Waarom bestaat de Wet BIG?
Het doel van de wet is de kwaliteit van de beroepsuitoefening in de zorg te bevorderen en te bewaken, en de cliënt te beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen. Dat is de rode draad achter alles wat erin staat. Waar in andere sectoren geldt dat iedereen alles mag proberen, is de zorg juist afgeschermd: bepaalde beroepen en handelingen zijn voorbehouden aan mensen die er aantoonbaar voor zijn opgeleid.
Wat regelt de wet precies?
De Wet BIG regelt een aantal dingen die je in de praktijk terugziet:
- Titelbescherming: titels zoals verpleegkundige of arts mag je alleen voeren als je aan de eisen voldoet. Zo weet een cliënt wat een titel waard is.
- Registratie en herregistratie: voor bepaalde beroepen moet je ingeschreven staan in het BIG-register en je registratie periodiek verlengen.
- Voorbehouden handelingen: risicovolle handelingen mogen alleen worden uitgevoerd door wie daar bevoegd en bekwaam voor is.
- Tuchtrecht: geregistreerde beroepsbeoefenaren vallen onder het tuchtrecht, zodat er een onafhankelijke toets is als er iets misgaat.
Het BIG-register
Uit de Wet BIG komt het BIG-register voort. Dat is een openbare databank waarin geregistreerde zorgverleners staan. Iedereen, van een cliënt tot een werkgever, kan er nakijken of iemand bevoegd is en of er beperkingen gelden. Sta jij in het register, dan laat je daarmee zien dat je aan de opleidings- en herregistratie-eisen voldoet. Val je uit het register, bijvoorbeeld omdat je de urennorm niet haalt, dan mag je de beschermde titel niet meer voeren en bepaalde handelingen niet meer zelfstandig doen.
Welke beroepen vallen eronder?
De wet verdeelt de zorgberoepen in verschillende groepen, afhankelijk van hoe zwaar het beroep is gereguleerd. De zwaarst gereguleerde groep heeft een wettelijk beschermde titel, moet in het BIG-register staan en valt onder het tuchtrecht. Denk aan artsen, verpleegkundigen en verloskundigen. Andere beroepen kennen alleen een beschermde opleidingstitel of vallen onder een lichter regime. Wil je precies weten in welke groep jouw beroep valt, kijk dan bij het BIG-register of bij V&VN.
Wat betekent dit voor jou?
Praktisch komt het hierop neer: de Wet BIG bepaalt of je een titel mag voeren, of je in het register moet staan, welke handelingen je zelfstandig mag doen en dat je onder tuchtrecht valt. Het is verstandig om te weten hoe jouw beroep in de wet staat, want dat raakt direct je bevoegdheid en je herregistratie. De actuele regels en termijnen kun je het beste checken bij het BIG-register zelf of bij je werkgever, omdat details kunnen veranderen.
De wet in je dagelijkse werk
Op een gewone dienst denk je zelden actief aan de Wet BIG, en toch stuur je er de hele dag op. Als je afvraagt of je een handeling in opdracht mag doen, of je nog bekwaam bent, of hoeveel uren je nog nodig hebt voor je herregistratie, dan raak je steeds aan de kaders die deze wet stelt. Zie de wet daarom niet als iets van juristen, maar als de spelregels van je vak. Zorg dat je in elk geval weet of jouw beroep geregistreerd moet zijn, welke voorbehouden handelingen bij je functie horen en wanneer je herregistratie aan de beurt is. Kom je er samen met een collega niet uit, leg de vraag dan voor aan je kwaliteitsfunctionaris of aan het BIG-register.
De Wet BIG is geen boekje voor juristen alleen. Hij bepaalt elke dienst opnieuw wat jij mag doen en waarvoor je verantwoordelijk bent.
Veelgestelde vragen
Waar staat de afkorting BIG voor?
BIG staat voor Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg. De volledige naam van de wet is de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg.
Wat is het verschil tussen de Wet BIG en het BIG-register?
De Wet BIG is de wet die de beroepsuitoefening regelt. Het BIG-register is de openbare databank die uit die wet voortkomt en waarin je kunt zien of een zorgverlener bevoegd is en of er beperkingen gelden.
Moet iedereen in de zorg in het BIG-register staan?
Nee. Alleen de zwaarst gereguleerde beroepen met een wettelijk beschermde titel moeten geregistreerd staan. Voor andere zorgfuncties geldt dat niet. Bij het BIG-register kun je nakijken wat voor jouw beroep geldt.