De Wet BIG is de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg. De wet bepaalt wie welk zorgberoep mag uitoefenen en beschermt patiënten tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen. Ze doet dat via beschermde beroepstitels, voorbehouden handelingen, het BIG-register en het tuchtrecht.
De Wet BIG is de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg. Als jurist gezondheidsrecht merk ik dat veel collega’s in de zorg de wet vooral kennen als de reden dat ze zich elke vijf jaar moeten herregistreren. Dat klopt, maar het is maar een klein onderdeel. De kern is simpeler: de wet bewaakt de kwaliteit van de zorg en beschermt patiënten tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen.
Waar de Wet BIG voor bedoeld is
De wet gaat over individuele gezondheidszorg: de zorg die jij als professional aan een concrete patiënt verleent. De overheid wil dat iemand die zich verpleegkundige, arts of verloskundige noemt, ook echt de opleiding en bekwaamheid heeft die daarbij hoort. Zo weet een patiënt dat de persoon aan het bed geen willekeurige hulpverlener is, maar iemand met een gecontroleerde achtergrond.
Belangrijk om te weten: de Wet BIG geeft je geen instructies over hoe je een handeling precies uitvoert. Dat staat in protocollen en richtlijnen van je beroepsgroep en je werkgever. De wet trekt de buitenste lijnen: wie mag wat, en wat gebeurt er als iemand over die lijn gaat.
De vier pijlers van de wet
Ik leg de Wet BIG meestal uit aan de hand van vier onderdelen die samen het systeem vormen:
- Titelbescherming. Alleen wie aan de wettelijke eisen voldoet, mag een beschermde beroepstitel voeren, bijvoorbeeld verpleegkundige, arts of fysiotherapeut.
- Voorbehouden handelingen. Bepaalde risicovolle handelingen, zoals injecteren of een katheter inbrengen, mogen alleen door daartoe bevoegde beroepsbeoefenaren zelfstandig worden uitgevoerd.
- Registratie. Voor de beroepen die de wet noemt, is inschrijving in het BIG-register verplicht. Zonder registratie mag je de titel niet voeren en de voorbehouden handelingen niet zelfstandig doen.
- Tuchtrecht. BIG-geregistreerde professionals vallen onder het tuchtrecht van het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg.
Wat het voor jou op de werkvloer betekent
Concreet betekent dit dat je registratie geen formaliteit is. Sta je niet meer in het BIG-register, dan verlies je het recht om je titel te voeren en om voorbehouden handelingen zelfstandig uit te voeren. Dat kan gevolgen hebben voor je functie en je aanstelling. Daarom is het verstandig om je herregistratiedatum in de gaten te houden en tijdig te controleren of je aan de eisen voldoet.
De keerzijde van registratie is het tuchtrecht. Doordat je in het register staat, kan een patiënt of de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) een klacht bij het tuchtcollege indienen als je iets ernstig fout doet. Dat klinkt spannend, maar in de praktijk is het vooral een teken dat de zorg serieus wordt genomen.
Wie valt onder de Wet BIG
De wet noemt een vaste groep beroepen waarvoor registratie verplicht is, waaronder arts, verpleegkundige, verloskundige, fysiotherapeut, apotheker, tandarts, gezondheidszorgpsycholoog, psychotherapeut en physician assistant. Voor verzorgenden IG geldt iets anders: dat is geen wettelijk geregistreerd beroep onder de Wet BIG, maar het valt wel binnen het bredere kwaliteitskader van de zorg. Twijfel je of jouw functie onder de wet valt, kijk dan bij het BIG-register of vraag het na bij je werkgever.
Waar je de actuele regels vindt
De Wet BIG wordt af en toe aangepast, en er lopen plannen om de wet te moderniseren. Wil je zeker weten wat er op dit moment voor jouw beroep geldt, ga dan uit van de officiële bron: het BIG-register en de informatie van je beroepsvereniging, zoals de V&VN voor verpleegkundigen en verzorgenden. Zo voorkom je dat je vaart op verouderde informatie.
De Wet BIG is er niet om jou te controleren, maar om de patiënt zekerheid te geven dat je weet wat je doet.
Veelgestelde vragen
Waar staat de afkorting BIG voor?
BIG staat voor Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg. De volledige naam van de wet is de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg.
Is de Wet BIG hetzelfde als het BIG-register?
Nee. De Wet BIG is de wet die de regels stelt. Het BIG-register is het openbare register dat op grond van die wet bijhoudt wie bevoegd is om een beschermd zorgberoep uit te oefenen.
Wat gebeurt er als je niet in het BIG-register staat?
Dan mag je de beschermde beroepstitel niet voeren en de bijbehorende voorbehouden handelingen niet zelfstandig uitvoeren. Dat kan gevolgen hebben voor je functie. Controleer je registratie tijdig bij het BIG-register.