Voor verpleegkundigen betekent de Wet BIG dat je beroep en je titel wettelijk beschermd zijn en dat je in het BIG-register staat. De wet regelt welke voorbehouden en risicovolle handelingen je mag doen, vaak in opdracht van een zelfstandig bevoegde, en verplicht je tot herregistratie om ingeschreven te blijven. Naast bevoegd moet je voor elke handeling ook bekwaam zijn.
De Wet BIG raakt je werk als verpleegkundige elke dienst, ook al sta je er niet dagelijks bij stil. De wet bepaalt wat je titel waard is, welke handelingen je mag doen en wat je moet regelen om ingeschreven te blijven. Hieronder loop ik de punten langs die er voor jou echt toe doen.
Wat de Wet BIG voor jou als verpleegkundige regelt
De Wet BIG bestaat om de kwaliteit van de beroepsuitoefening te bewaken en patiënten te beschermen tegen ondeskundig of nalatig handelen. Voor verpleegkundigen betekent dat drie dingen tegelijk: je titel is beschermd, je staat in een eigen register, en je hebt een afgebakende ruimte om voorbehouden en risicovolle handelingen te doen. Die drie hangen samen en vormen de kern van wat de wet voor jou regelt.
Het BIG-register en je beschermde titel
Verpleegkundige is een beschermde titel. Alleen wie in het BIG-register staat, mag zich zo noemen. Je komt in het register met het juiste diploma, en je inschrijving laat aan werkgevers, collega’s en patiënten zien dat je bevoegd bent. Sta je niet of niet meer ingeschreven, dan mag je de titel niet voeren en de bijbehorende handelingen niet als zelfstandig bevoegde verrichten.
Voorbehouden handelingen: zelfstandig of in opdracht
De Wet BIG kent een lijst voorbehouden handelingen, denk aan injecteren, katheteriseren of het inbrengen van een infuus. Als verpleegkundige mag je een aantal daarvan verrichten, maar meestal in opdracht van een zelfstandig bevoegde zoals een arts of verpleegkundig specialist. Voor een deel van de handelingen ben je functioneel zelfstandig, wat betekent dat toezicht en tussenkomst tijdens de uitvoering niet nodig zijn. De precieze ruimte verschilt per handeling en per situatie, dus leun bij twijfel op het protocol en de opdracht.
Bevoegd én bekwaam blijven
Ingeschreven staan maakt je bevoegd, maar niet automatisch bekwaam. Voor elke voorbehouden of risicovolle handeling geldt dat je haar ook echt veilig moet kunnen uitvoeren. Het uitgangspunt onbekwaam maakt onbevoegd betekent dat je een handeling laat als je je er niet zeker over voelt, ook als je bevoegd bent. Werkgevers en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) verwachten dat je bekwaamheid aantoonbaar is, vaak via scholing en een bekwaamheidsverklaring.
Herregistratie: je inschrijving behouden
Je inschrijving in het BIG-register is niet voor het leven. Om ingeschreven te blijven, moet je periodiek herregistreren, onder meer op basis van gewerkte uren in het beroep of aanvullende scholing. Voldoe je niet aan de eisen, dan kan je inschrijving vervallen en verlies je je bevoegdheid als verpleegkundige. Controleer de actuele voorwaarden en termijnen altijd bij het BIG-register zelf, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Scholing en je Kwaliteitsregister V&V
Naast de wettelijke herregistratie in het BIG-register houden veel verpleegkundigen hun bij- en nascholing bij in het Kwaliteitsregister V&V van V&VN. Dat register is een andere zaak dan het BIG-register: het BIG-register bepaalt je bevoegdheid, het Kwaliteitsregister laat zien dat je aan je deskundigheidsbevordering werkt. Werkgevers hechten daar vaak waarde aan, en het helpt je om je bekwaamheid onderbouwd op peil te houden. Voor jou als verpleegkundige is het handig om beide uit elkaar te houden: de een gaat over de vraag of je je beroep mag uitoefenen, de ander over de vraag of je je kennis bijhoudt. Twijfel je welke scholing voor jouw situatie verplicht of aan te raden is, vraag dat dan na bij je werkgever of bij V&VN, want dat verschilt per functie en per zorgsector.
De Wet BIG geeft je als verpleegkundige een beschermde titel, maar vraagt er iets voor terug: bekwaam blijven en op tijd herregistreren.
Veelgestelde vragen
Moet elke verpleegkundige in het BIG-register staan?
Om de beschermde titel verpleegkundige te voeren en als zelfstandig bevoegde te werken, moet je ingeschreven staan in het BIG-register. Zonder inschrijving mag je de titel niet gebruiken.
Mag een verpleegkundige zelfstandig voorbehouden handelingen doen?
Voor een deel van de handelingen ben je functioneel zelfstandig, maar veel voorbehouden handelingen doe je in opdracht van een zelfstandig bevoegde. Je moet er bovendien altijd bekwaam voor zijn.
Wat gebeurt er als ik niet herregistreer?
Dan kan je inschrijving in het BIG-register vervallen en verlies je je bevoegdheid en beschermde titel. Check de actuele eisen en termijnen voor herregistratie bij het BIG-register.