De vergewisplicht uit de Wkkgz houdt in dat een zorgaanbieder actief moet controleren of een nieuwe zorgverlener geschikt is om zorg te verlenen. De werkgever onderzoekt daarvoor het arbeidsverleden, bijvoorbeeld via referenties, een VOG en het BIG-register. De plicht geldt ook voor zzp’ers en uitzendkrachten.
De vergewisplicht is een van die begrippen die vooral opduiken bij het aannemen van personeel in de zorg. Het klinkt formeel, maar de gedachte erachter is eenvoudig: een werkgever moet er zeker van zijn dat iemand die zorg gaat verlenen daar ook echt geschikt voor is. Ik leg uit hoe dat zit.
Wat de vergewisplicht is
De vergewisplicht staat in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Die verplicht een zorgaanbieder om zich, voordat iemand aan de slag gaat, ervan te vergewissen dat de nieuwe zorgverlener geschikt is om goede zorg te verlenen. Vergewissen betekent letterlijk: zeker weten. Het is dus meer dan een cv doorlezen; het is een actieve controle.
Waarom de Wkkgz dit verplicht
De Wkkgz draait om de kwaliteit en veiligheid van zorg. Door werkgevers te verplichten het verleden van een nieuwe medewerker te onderzoeken, wil de wet voorkomen dat iemand die eerder ernstig in de fout ging elders zonder controle opnieuw aan het bed staat. Zo sluit de vergewisplicht aan bij het toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd op veilige zorg. De gedachte is simpel: een zorgaanbieder die goede zorg belooft, moet ook weten wie hij daarvoor in huis haalt. De verantwoordelijkheid voor die keuze kun je niet volledig bij de sollicitant zelf neerleggen.
Hoe je je als werkgever vergewist
De wet schrijft niet precies voor welke bronnen je moet gebruiken. Het is aan de zorgaanbieder om te bepalen wat nodig is om een goed beeld te krijgen. In de praktijk gebeurt dat vaak zo:
- Het cv en de diploma’s zorgvuldig beoordelen.
- Referenties opvragen bij eerdere werkgevers.
- Het BIG-register raadplegen om te zien of iemand geldig geregistreerd is en of er een maatregel loopt.
- Een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) vragen, die voor bepaalde zorgfuncties verplicht is.
Wat verantwoord is, hangt af van de functie en de risico’s. Voor een zorgverlener met veel patiëntcontact ligt de lat hoger dan voor een ondersteunende rol.
Voor de VOG is het handig om vooraf te bespreken wie de aanvraag begint en voor welke functie die wordt gedaan. Een document dat je al hebt, roept soms vragen op bij een nieuwe opdracht. De uitleg over wanneer een VOG in de zorg nodig is behandelt de aanvraag en de verschillende situaties. Daarmee kun je je voorbereiding afstemmen op wat de nieuwe werkgever daadwerkelijk vraagt.
Een diploma controleren is ook een aanleiding om de onderliggende opleidingsroute zorgvuldig te bekijken wanneer daar concrete vragen over zijn. Wat is afgerond, wie heeft het bewijs afgegeven en hoe verhoudt dat zich tot de beoogde functie? Het artikel over stage- en diplomafraude in de zorg bespreekt waarom die vragen aandacht krijgen. Trek daarbij geen conclusies over een sollicitant zonder de gegevens te controleren.
Voor wie de plicht geldt
De vergewisplicht geldt breed. Het gaat niet alleen om mensen in vaste dienst, maar ook om flexkrachten zoals uitzendkrachten en zzp’ers die beroepsmatig zorg komen verlenen. Werk je zelf als zelfstandige in de zorg, dan zul je merken dat opdrachtgevers om referenties, een VOG of je BIG-gegevens vragen. Dat is geen wantrouwen, maar een wettelijke verplichting van hun kant.
Juist bij inzet via een bureau is het nuttig om zichtbaar te maken welke controles de organisatie zelf heeft uitgevoerd. De beleidsplannen rond de aangescherpte aanpak van zorgfraude gaan onder meer over documenten en bemiddeling. Ze bieden achtergrond voor een gesprek over het aannemen van externe medewerkers, waarbij je aangekondigde maatregelen en de bestaande controleprocedure uit elkaar blijft houden.
Wat het voor jou als zorgverlener betekent
Voor jou als sollicitant of zzp’er betekent de vergewisplicht dat je gevraagd wordt om je registratie en je verleden aantoonbaar te maken. Zorg dat je BIG-registratie op orde is, dat je een VOG kunt overleggen als daarom wordt gevraagd, en dat je eerdere werkgevers als referentie kunt noemen. Twijfel je of een controle klopt, dan kun je dat altijd navragen bij de werkgever of bij het BIG-register.
De verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk bij de zorgaanbieder, niet bij jou. Toch help je een soepele start als je je papieren netjes op orde hebt. Ik merk in de praktijk dat een goed voorbereide zzp’er, met een actuele VOG en heldere referenties, sneller aan de slag kan omdat de opdrachtgever dan makkelijker aan zijn plicht voldoet. Zie het dus niet als wantrouwen, maar als een gedeeld belang bij veilige zorg.
De vergewisplicht is geen formaliteit: het is een actief onderzoek naar of iemand veilig zorg kan verlenen.
Veelgestelde vragen
Geldt de vergewisplicht ook voor zzp’ers in de zorg?
Ja. De vergewisplicht geldt ook als een zorgaanbieder een zzp’er of uitzendkracht inzet die beroepsmatig zorg verleent. De opdrachtgever moet zich ook dan van de geschiktheid vergewissen.
Is een VOG altijd verplicht bij de vergewisplicht?
Niet in alle gevallen. De Wkkgz schrijft niet één vaste bron voor, maar voor bepaalde zorgfuncties is een VOG wettelijk verplicht. De zorgaanbieder bepaalt welke controles passend zijn.
Wat gebeurt er als een werkgever de vergewisplicht negeert?
De zorgaanbieder blijft verantwoordelijk voor veilige zorg en kan door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd worden aangesproken als de controle onvoldoende was. Het is dus een serieuze verplichting.