Bij de start van het studiejaar trok de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd met een pop-up langs studentensteden, vermomd als fillerkliniek. De boodschap volgens Skipr was helder. Het aantal meldingen over slecht uitgevoerde botox- en fillerbehandelingen loopt op, en een groot deel van de behandelaars heeft niet de juiste diploma’s en kennis. Voor wie in de zorg werkt en weleens gevraagd wordt om in een kliniek bij te springen, is de vraag erachter interessanter dan de campagne. Wie mag eigenlijk injecteren, en onder welke voorwaarden?
Wat de inspectie meldt
De IGJ kreeg in 2025 volgens de NOS 175 meldingen over mislukte of slecht uitgevoerde behandelingen, vijf keer zoveel als in 2024. Het ging onder meer om zwellingen, hangende ogen, ontstekingen rond de lippen en een ernstige allergische reactie waarvoor iemand in het ziekenhuis belandde. De inspectie lanceerde samen met Tranzo van Tilburg University en het platform wiemooiwilzijn de site Fillercheck.nl, die jongeren helpt kritischer naar een kliniek te kijken.
Opvallend is dat de bronnen niet precies hetzelfde zeggen over wie er mag spuiten. De IGJ zegt volgens Skipr dat injecteren alleen mag door een arts of onder supervisie van een arts. Een inspecteur noemde tegenover de NOS de arts, de verpleegkundig specialist en de physician assistant. Het Ondernemersplein van de overheid houdt het voor cosmetische ingrepen op de arts in het BIG-register. Wie de wet erbij pakt, ziet waar die verschillen vandaan komen.
Injecteren is een voorbehouden handeling
Het geven van injecties staat in artikel 36 van de Wet BIG. Zelfstandig bevoegd zijn de artsen, en daarnaast de tandartsen, verloskundigen, physician assistants, klinisch technologen en aangewezen verpleegkundig specialisten, die laatsten alleen binnen hun eigen deskundigheidsgebied. Daarom mag een tandarts wel verdoven bij een kies, maar volgens het Ondernemersplein geen botox of fillers spuiten als cosmetische behandeling.
Iedereen die niet zelfstandig bevoegd is, mag een voorbehouden handeling alleen in opdracht doen. Artikel 35 eist dan een opdracht van een zelfstandig bevoegde, dat je redelijkerwijs mag aannemen dat je bekwaam bent, en dat je de aanwijzingen van de opdrachtgever volgt. Voor injecties is de verpleegkundige bovendien functioneel zelfstandig volgens het Besluit functionele zelfstandigheid, wat betekent dat de opdrachtgever geen toezicht en tussenkomst hoeft te regelen. Dat is wat de IGJ bedoelt met supervisie van een arts. Een verpleegkundige kan dus wettelijk in een kliniek injecteren, maar alleen met een opdracht van een arts die daarvoor bevoegd en bekwaam is. Hoe dat werkt, staat in ons stuk over functionele zelfstandigheid.
| Wie | Positie bij cosmetisch injecteren |
|---|---|
| Arts (BIG-geregistreerd) | Zelfstandig bevoegd, mits bekwaam in deze behandeling |
| Verpleegkundig specialist, physician assistant | Zelfstandig bevoegd binnen het eigen deskundigheidsgebied |
| Verpleegkundige | Alleen in opdracht van een zelfstandig bevoegde, mits bekwaam |
| Tandarts | Bevoegd voor injecties bij tandheelkundige zorg, niet voor cosmetische botox of fillers |
| Schoonheidsspecialist | Niet bevoegd om botox of fillers te injecteren |
Bij botox gaat het ook om het recept
Botulinetoxine is een geneesmiddel dat alleen op recept verkrijgbaar is. Het voorschrijven van UR-geneesmiddelen is zelf ook een voorbehouden handeling, volgens artikel 36, veertiende lid, van de Wet BIG. Een arts mag dat, een verpleegkundige zonder voorschrijfbevoegdheid niet. In een kliniek is de vraag dus niet alleen wie de spuit zet, maar ook wie de cliënt heeft beoordeeld en het middel heeft voorgeschreven. Een opdracht van een arts die de cliënt nooit heeft gezien, is voor de verpleegkundige die injecteert een wankele basis.
Fillers zijn geen geneesmiddel en vragen dus geen recept. Het inspuiten blijft wel een injectie, en daarmee een voorbehouden handeling met dezelfde regels voor opdracht en bekwaamheid. Volgens het Ondernemersplein moet de cliënt bij cosmetische ingrepen bovendien minimaal 18 jaar zijn.
Bekwaam is hier de lastigste voorwaarde
Een verpleegkundige die dagelijks subcutaan of intramusculair injecteert, is daarmee niet vanzelf bekwaam voor het gezicht. De anatomie, de doseringen en de complicaties zijn anders, en wie een vaatafsluiting door filler niet herkent, kan niet adequaat handelen. Het Ondernemersplein zegt het zonder omwegen. Naast bevoegd moet je bekwaam zijn, met de juiste opleiding en ervaring in cosmetische behandelingen. Wie dat niet is en toch iemands gezondheid schaadt of een aanmerkelijke kans op schade veroorzaakt, is strafbaar volgens artikel 96 van de Wet BIG. Als verpleegkundige val je daarnaast onder het tuchtrecht.
Krijg je een aanbod om in een kliniek te injecteren, dan zijn er een paar vragen die je vooraf beantwoord wilt hebben. Wie is de opdrachtgevende arts, staat die in het BIG-register, en ziet die de cliënt voor de behandeling? Hoe is de opdracht vastgelegd? En wie kun je bereiken als er tijdens of na de behandeling een complicatie optreedt? Dezelfde logica van opdracht en bekwaamheid lees je terug in ons stuk over injecteren door een doktersassistent.