Het experimentele afslankmiddel retatrutide wordt in Nederland steeds vaker illegaal gebruikt. Dat meldt De Telegraaf op 19 oktober. Naar schatting gebruiken honderden Nederlanders het middel, dat vooral via TikTok wordt verkocht en wordt aangeboden als “research peptide”, zogenaamd voor onderzoek. Gebruikers krijgen vaak een poeder dat ze thuis zelf moeten oplossen. Een verkoper vertelde de krant dat hij in januari een paar potjes per dag verkocht en nu meer dan honderd. Gijs van Acker, medisch directeur van de Nederlandse Obesitas Kliniek, waarschuwt in het stuk dat niemand precies weet wat er in die potjes zit.
Voor jou als zorgverlener is dit geen ver-van-je-bed-show. De kans is reëel dat je een cliënt of patiënt tegenkomt die het gebruikt, of die je vraagt om erbij te helpen. Wat zeggen de regels dan, en waar meld je wat je ziet?
Wat retatrutide is en waarom het niet legaal te krijgen is
Retatrutide is een middel van fabrikant Eli Lilly dat nog in klinisch onderzoek zit, onder meer bij mensen met obesitas of overgewicht. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) schreef in augustus 2026 dat het een experimenteel geneesmiddel is dat nog niet is goedgekeurd door de beoordelingsautoriteiten en daarom geen handelsvergunning heeft. De veiligheid en de gevolgen op de lange termijn moeten nog worden onderzocht. Volgens De Telegraaf ligt er bij het Europees Geneesmiddelenbureau ook nog geen aanvraag voor toelating.
Dat maakt retatrutide anders dan de afslankmedicijnen die wel zijn geregistreerd. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) noemt als bekendste groep de GLP-1-middelen met de werkzame stoffen semaglutide, tirzepatide en liraglutide. Die zijn alleen op recept verkrijgbaar en horen onder begeleiding van een arts gebruikt te worden. Het CBG wijst erop dat receptplichtige middelen online zonder recept kopen volgens de wet niet mag, en dat je dan niet weet wat erin zit of wat de gevolgen zijn.
Wat de inspectie al heeft gedaan
De IGJ gaf op 18 augustus 2026 een bevel aan een webwinkel die onder meerdere namen retatrutide, tirzepatide en semaglutide verkocht. Aanleiding waren meerdere meldingen over schadelijke gevolgen bij consumenten na gebruik van retatrutide, en meldingen over vervalste tirzepatide en semaglutide. De verkoper had niet de vereiste registraties en vergunningen. Omdat de verkoop doorging, volgde op 31 augustus een last onder dwangsom van 10.000 euro per dag, met een maximum van 200.000 euro. Hoe zo’n maatregel werkt, lees je in ons stuk over een eerdere last onder dwangsom van de IGJ.
Dat de inspectie optreedt tegen een verkoper, betekent niet dat het aanbod verdwijnt. Het bericht van De Telegraaf laat zien dat de handel zich verplaatst naar sociale media, waar een webwinkel moeilijker aan te pakken is.
Wie mag voorschrijven, en wat dat voor jou betekent
Een UR-geneesmiddel mag alleen worden voorgeschreven door de groepen die artikel 36, veertiende lid, van de Wet BIG noemt. Dat zijn artsen, tandartsen en verloskundigen, en binnen strikte grenzen verpleegkundig specialisten, bepaalde gespecialiseerde verpleegkundigen en physician assistants. In ons stuk over voorschrijven door verpleegkundigen staat precies welke voorwaarden daarbij gelden. Voor retatrutide speelt dat niet eens, want een middel zonder handelsvergunning kan geen van die voorschrijvers buiten onderzoek gewoon voorschrijven.
Dat heeft een direct gevolg voor de praktijk. Injecteren is een voorbehouden handeling, en die voer je als verpleegkundige of verzorgende uit in opdracht van een arts of andere bevoegde opdrachtgever. Vraagt een cliënt in de wijk of op de afdeling of je zijn zelf gekochte pen of zelf aangelengde poeder wilt toedienen, dan is er geen opdracht en geen voorschrift waarop je kunt terugvallen. Wat er bij injecteren verder bij komt kijken, staat in ons overzicht van voorbehouden handelingen voor de verpleegkundige.
Weigeren is één ding, het gesprek aangaan is een tweede. Iemand die zo’n middel online koopt, doet dat zelden zonder reden. Vraag bij een medicatieanamnese daarom uitdrukkelijk naar middelen die niet via de apotheek komen, ook injecties die iemand zelf heeft gekocht. Wat je hoort, leg je vast en bespreek je met de behandelend arts.
Waar je meldt wat je ziet
Bij klachten na gebruik kun je terecht bij Bijwerkingencentrum Lareb. Lareb neemt meldingen aan over alle geneesmiddelen en gezondheidsproducten, met of zonder recept, en noemt uitdrukkelijk ook middelen die via internet zijn gekocht en afslankproducten. Je hoeft niet zeker te weten dat de klachten door het middel komen. Voor de geregistreerde middelen liraglutide en semaglutide noemt Lareb in een overzicht als veelvoorkomende bijwerkingen onder meer misselijkheid, braken, diarree en verstopping, en als zeldzame maar ernstige bijwerkingen onder andere galstenen en een ontsteking van de alvleesklier. Hoe dat bij een experimenteel middel van onbekende samenstelling uitpakt, is per definitie niet bekend.
Een vermoeden van vervalste geneesmiddelen of een ander signaal over illegale handel kun je als zorgprofessional doorgeven via de meldformulieren van de IGJ. Daar staat een apart formulier voor vermoedens van vervalste geneesmiddelen, en een formulier voor andere meldingen over zaken waar de inspectie toezicht op houdt. Juist bij een handel die zich via TikTok-accounts verplaatst, zijn die signalen uit de praktijk wat de inspectie nodig heeft.