Het tuchtrecht in de zorg is geregeld in de Wet BIG en toetst of een BIG-geregistreerde zorgverlener volgens de professionele standaard heeft gehandeld. Een klacht komt eerst bij een regionaal tuchtcollege, waar juristen en beroepsgenoten samen oordelen, met hoger beroep bij het Centraal Tuchtcollege. Het doel is de kwaliteit van de zorg bewaken en patienten beschermen, niet straffen zoals in het strafrecht.
Het tuchtrecht in de zorg roept bij veel professionals een gevoel van onbehagen op, terwijl het eigenlijk bedoeld is om het vak te beschermen. Het bewaakt of zorg wordt geleverd zoals dat hoort, en biedt patienten een plek om ernstig onzorgvuldig handelen te laten toetsen. Als je de hoofdlijnen kent, wordt het een stuk minder abstract.
Wat is het tuchtrecht in de zorg?
Het tuchtrecht in de zorg is geregeld in de Wet BIG en is een bijzondere vorm van rechtspraak. Het toetst of een BIG-geregistreerde zorgverlener heeft gehandeld zoals van een goed professional verwacht mag worden. Kenmerkend is dat beroepsgenoten samen met juristen oordelen, zodat de vakinhoudelijke werkelijkheid van het beroep goed wordt meegewogen.
Het doel is de kwaliteit van de individuele gezondheidszorg bewaken en bevorderen, en de patient beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen. Het gaat dus om corrigeren en leren, niet om vergelding. Voor de patient is het bovendien een plek waar ernstig onzorgvuldig handelen serieus wordt beoordeeld, los van de zorginstelling waar het speelde.
Voor wie geldt het?
Het tuchtrecht geldt voor zorgverleners die in het BIG-register staan. Denk aan verpleegkundigen, artsen, tandartsen, apothekers, verloskundigen, fysiotherapeuten, gezondheidszorgpsychologen en physician assistants. Wie niet BIG-geregistreerd is, valt in principe niet onder dit specifieke tuchtrecht.
Van klacht tot uitspraak
De route van een tuchtzaak verloopt in grote lijnen zo:
- De klacht: een patient, nabestaande, werkgever of de Inspectie dient een klacht in bij een regionaal tuchtcollege.
- De behandeling: het college onderzoekt de zaak, vaak met een openbare zitting waarop beide partijen worden gehoord.
- De uitspraak: het college oordeelt of de klacht gegrond of ongegrond is en of een maatregel volgt.
- Hoger beroep: partijen kunnen tegen de uitspraak in beroep bij het Centraal Tuchtcollege.
De uitspraken worden geanonimiseerd gepubliceerd op tuchtrecht.overheid.nl, zodat de hele beroepsgroep ervan kan leren.
Tuchtrecht naast andere routes
Het tuchtrecht is niet de enige weg als er iets misgaat, en het is goed om de verschillen te kennen. Een klacht via de klachtenfunctionaris of de klachtenregeling van de instelling is laagdrempeliger en gericht op samen oplossen. Het strafrecht gaat over strafbare feiten en staat weer los van het tuchtrecht. En een civiele procedure draait om schadevergoeding. Deze routes kunnen naast elkaar bestaan en zelfs tegelijk lopen. Het tuchtrecht onderscheidt zich doordat het specifiek toetst aan de professionele standaard van het beroep, met de kwaliteit van de zorg als uitgangspunt.
De rol van de Inspectie
Het tuchtrecht staat niet op zichzelf. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de zorg en kan in ernstige gevallen zelf een tuchtklacht indienen. Zo werken toezicht en tuchtrecht naast elkaar, elk met een eigen taak.
Wat betekent een maatregel?
Bij een gegronde klacht kan het college een maatregel opleggen. Die lopen op in zwaarte: van een waarschuwing of berisping, via een geldboete of (voorwaardelijke) schorsing, tot een gedeeltelijke ontzegging of doorhaling uit het BIG-register. Een maatregel die je registratie raakt, wordt aangetekend in het BIG-register. Niet elke gegronde klacht leidt tot een maatregel. De precieze gevolgen kunnen veranderen, dus controleer actuele informatie bij het BIG-register of de Tuchtcolleges voor de Gezondheidszorg.
Het tuchtrecht in de zorg is geen afrekening, maar een manier om de kwaliteit van het vak op peil te houden.
Veelgestelde vragen
Wat is het doel van het tuchtrecht in de zorg?
Het bewaakt en bevordert de kwaliteit van de individuele gezondheidszorg en beschermt patienten tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen. Het is gericht op corrigeren en leren, niet op straffen.
Wie kan een tuchtklacht in de zorg indienen?
Onder anderen een patient, een nabestaande of een werkgever. Ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kan in ernstige gevallen zelf een tuchtklacht indienen.
Wat gebeurt er met een maatregel die mijn registratie raakt?
Een maatregel die je inschrijving in het BIG-register beperkt, wordt daar aangetekend. De zwaarste maatregelen worden bovendien openbaar gemaakt. Controleer de actuele regels bij het BIG-register.