Een bekwaamheidsverklaring is een schriftelijke bevestiging dat je een bepaalde voorbehouden of risicovolle handeling beheerst en veilig kunt uitvoeren. Het is geen wettelijk verplicht document, maar een manier om je bekwaamheid aantoonbaar te maken. Vaak legt een arts, praktijkopleider of getoetste collega vast dat je de handeling onder toezicht correct hebt uitgevoerd.
Een bekwaamheidsverklaring is een schriftelijke bevestiging dat jij een bepaalde handeling beheerst en veilig kunt uitvoeren. Het gaat meestal om voorbehouden handelingen (zoals injecteren of katheteriseren) of om risicovolle handelingen. De verklaring legt vast dat een bevoegde beoordelaar heeft gezien dat je het kon. In de praktijk zie ik dat mensen denken dat het een wettelijk verplicht papiertje is, maar zo zit het niet.
Wat is een bekwaamheidsverklaring precies
De Wet BIG kent de begrippen bevoegd en bekwaam, maar schrijft nergens voor dat je een formulier met de naam bekwaamheidsverklaring moet hebben. Wat de wet wel vraagt: je mag een voorbehouden handeling alleen uitvoeren als je daarvoor bevoegd bent en jezelf bekwaam acht. Een bekwaamheidsverklaring is het middel waarmee organisaties die bekwaamheid objectiveren en vastleggen. Zo kun je later aantonen dat je op dat moment aan de eisen voldeed.
Denk aan een korte verklaring waarin staat: welke handeling het betreft, wie je hebt beoordeeld, de datum, en de conclusie dat je de handeling zelfstandig mag uitvoeren. Sommige instellingen werken met een digitaal bekwaamheidspaspoort of een scholingsregistratie in plaats van een los formulier.
Wanneer heb je er een nodig
Je hebt een bekwaamheidsverklaring vooral nodig bij voorbehouden en risicovolle handelingen waar je werkgever bewijs van bekwaamheid vraagt. Veel zorgorganisaties leggen in hun protocol vast dat je zulke handelingen pas zelfstandig doet nadat je bent afgetekend. Voor een zzp’er in de zorg is dat extra belangrijk: jij bent je eigen kwaliteitsdossier en een opdrachtgever wil kunnen zien dat je bekwaam bent.
Let op het verschil met bevoegdheid. Je diploma maakt je bevoegd voor een categorie handelingen. De bekwaamheidsverklaring gaat over die ene handeling in de praktijk: kun je het ook echt, hier, nu, veilig.
Wie mag de verklaring afgeven
Er staat geen vaste beroepsgroep in de wet die de verklaring moet ondertekenen. In de praktijk gebeurt het aftekenen door iemand die zelf bekwaam en bevoegd is voor de handeling en die jou heeft beoordeeld: een arts, een verpleegkundig specialist, een praktijkopleider of een getoetste collega. De organisatie bepaalt in haar eigen scholingsbeleid wie deze rol krijgt. Vraag bij twijfel je werkgever hoe het bij jullie geregeld is.
Hoe lang is een bekwaamheidsverklaring geldig
Een bekwaamheidsverklaring is geen diploma dat je voor altijd houdt. Bekwaamheid slijt als je een handeling lang niet doet. Veel organisaties hanteren daarom een geldigheidstermijn en laten je periodiek opnieuw aftekenen. Een bekende vuistregel is dat je een handeling die je jaren niet hebt uitgevoerd niet zomaar bekwaam meer beheerst, maar de precieze termijn legt je werkgever zelf vast in het protocol. Kijk dus altijd naar de geldigheidsdatum en de afspraken binnen jouw instelling.
Zo maak je je bekwaamheid aantoonbaar
Houd je scholing en aftekeningen bij op een plek die je terugvindt: een digitaal portfolio, het bekwaamheidssysteem van je werkgever of je eigen dossier als zzp’er. Zorg dat per handeling duidelijk is wanneer je bent afgetekend en tot wanneer het geldt. Voel je je onzeker over een handeling die je lang niet deed, geef dat aan en vraag om een herbeoordeling. Bekwaam blijven is uiteindelijk jouw eigen verantwoordelijkheid, en eerlijk zijn over wat je wel en niet beheerst hoort daar gewoon bij.
Een bekwaamheidsverklaring is geen diploma dat je voor altijd houdt, maar een momentopname: je liet zien dat je het toen veilig kon.
Veelgestelde vragen
Is een bekwaamheidsverklaring wettelijk verplicht?
Nee. De Wet BIG verplicht een bekwaamheidsverklaring niet als document. De wet vraagt wel dat je bevoegd en bekwaam bent voor een voorbehouden handeling. De verklaring is het middel waarmee werkgevers die bekwaamheid vastleggen en aantoonbaar maken.
Wie tekent een bekwaamheidsverklaring af?
Iemand die zelf bekwaam en bevoegd is voor de handeling en jou heeft beoordeeld, bijvoorbeeld een arts, verpleegkundig specialist, praktijkopleider of getoetste collega. Je werkgever bepaalt in het scholingsbeleid wie deze rol heeft.
Hoe lang blijft een bekwaamheidsverklaring geldig?
Er staat geen wettelijke termijn vast. Bekwaamheid slijt als je een handeling lang niet uitvoert, dus veel organisaties hanteren een eigen geldigheidstermijn en laten je periodiek opnieuw aftekenen. Check de afspraken in het protocol van je werkgever.