De beroepscode voor verpleegkundigen en verzorgenden is de gedragscode van V&VN. Hij beschrijft de waarden en normen voor je handelen, zoals eerlijkheid, respect en betrouwbaarheid, en dient als leidraad om je eigen handelen en dat van collega’s te toetsen.
De beroepscode klinkt misschien als een formeel document dat ergens in een la ligt. In de praktijk is het je moreel kompas: de waarden waar je op terugvalt als een situatie niet in een protocol past. Laten we bekijken wat erin staat en hoe je hem gebruikt.
Wat de beroepscode is
De Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden is opgesteld door V&VN, de beroepsvereniging. De code beschrijft de uitgangswaarden voor je handelen en biedt richtlijnen om je eigen handelwijze en die van je collega’s te toetsen. Het is geen wet, maar een breed gedragen norm binnen het beroep. Dat betekent niet dat hij vrijblijvend is: een tuchtcollege kan de code betrekken bij de vraag of je gehandeld hebt zoals van een goede zorgverlener verwacht mag worden.
Belangrijke waarden die in de code terugkomen, zijn eerlijkheid, respect, betrouwbaarheid en rechtvaardigheid. Die woorden klinken abstract, maar ze krijgen betekenis op het moment dat je een lastige keuze moet maken aan het bed.
Hoe de code is opgebouwd
De beroepscode is ingedeeld in vier delen die je relaties als zorgverlener beschrijven. Zo weet je altijd waar je moet kijken:
- Algemene punten over je beroepsuitoefening en je professionaliteit.
- Jouw relatie tot de zorgvrager, zoals respect, autonomie en vertrouwelijkheid.
- Jouw relatie tot samenwerkingspartners, formeel en informeel, zoals collega’s en mantelzorgers.
- Jouw relatie tot de samenleving, denk aan het algemeen belang en het vertrouwen in de zorg.
Die indeling maakt de code overzichtelijk. Zit je met een dilemma over privacy, dan zoek je bij de relatie tot de zorgvrager. Botst het met een collega, dan kijk je bij de samenwerkingspartners.
Waarvoor je de beroepscode gebruikt
De code is bedoeld als leidraad, niet als checklist. Je gebruikt hem vooral om je handelen te toetsen als een situatie schuurt. Denk aan een familielid dat inzage vraagt in een dossier, of een collega die iets doet wat je wringt. De code geeft dan geen kant-en-klaar antwoord, maar helpt je de juiste vragen te stellen en je afweging te onderbouwen.
In mijn werk merk ik dat de code juist waardevol is als het spannend wordt. Kun je uitleggen waarom je een keuze maakte, en past die uitleg bij de waarden van je beroep, dan sta je sterk. Dat geldt op de werkvloer en, mocht het ooit zover komen, ook in een tuchtprocedure.
Beroepscode, wet en tuchtrecht
De beroepscode staat niet los van de regels. De Wet BIG regelt je bevoegdheid en het tuchtrecht, en de code vult in wat goed beroepsmatig handelen inhoudt. Een tuchtcollege toetst je gedrag aan de professionele standaard, en de beroepscode is een van de bronnen die daarbij meewegen. Zo vormen ze samen het kader waarbinnen je werkt.
Waar je de code vindt
De Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden is gratis te downloaden via de website van V&VN, als pdf en ook als app. Handig om er af en toe doorheen te bladeren, niet alleen als er iets misgaat. Zo blijft hij een levend document in plaats van een formaliteit. Wil je zeker weten dat je de actuele versie gebruikt, kijk dan altijd op de site van V&VN.
De beroepscode is geen dik wetboek maar een kompas: hij vertelt niet wat je moet doen, maar vanuit welke waarden je het doet.
Veelgestelde vragen
Is de beroepscode voor verpleegkundigen verplicht?
De code is geen wet, maar wel de breed gedragen professionele norm. Een tuchtcollege kan de beroepscode meewegen bij het oordeel of je gehandeld hebt zoals van een goede zorgverlener mag worden verwacht.
Wie heeft de beroepscode opgesteld?
De Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden is opgesteld door beroepsvereniging V&VN en geldt voor verpleegkundigen en verzorgenden.
Waar kan ik de beroepscode vinden?
Je kunt de beroepscode gratis downloaden via de website van V&VN, als pdf en als app. Gebruik altijd de actuele versie die daar staat.