Er bestaat geen officiële landelijke lijst die per persoon vastlegt waarvoor je bevoegd en bekwaam bent. Wel benoemt de Wet BIG de voorbehouden handelingen, en houden zorgorganisaties per medewerker een eigen bekwaamheidslijst bij met de handelingen die je mag en aantoonbaar beheerst. Die lijst met aftekeningen en geldigheidsdata leg je vast in een portfolio of bekwaamheidssysteem.
Veel mensen zoeken naar een lijst bevoegd en bekwaam, in de hoop op één overzicht dat precies vastlegt wat ze mogen. Zo werkt het niet helemaal. Er is een wettelijke lijst van voorbehouden handelingen, en daarnaast is er de persoonlijke bekwaamheidslijst die je werkgever per medewerker bijhoudt. Die twee zijn niet hetzelfde, en juist het verschil is nuttig om te snappen.
De lijst met voorbehouden handelingen
De Wet BIG benoemt in artikel 36 de voorbehouden handelingen: veertien categorieën risicovolle handelingen die alleen door bevoegde en bekwame professionals mogen worden uitgevoerd. Voorbeelden zijn injecteren, katheteriseren, het inbrengen van een infuus, puncties en bepaalde ingrepen. Deze lijst is landelijk en geldt voor iedereen. Hij zegt welke handelingen extra bescherming genieten, maar niet wie ze in de praktijk mag doen.
Waarom er geen persoonlijke landelijke lijst is
Er bestaat geen centraal register dat per zorgverlener bijhoudt waarvoor je bekwaam bent. Dat komt doordat bekwaamheid iets is wat verandert: je bouwt het op met scholing en ervaring, en je verliest het als je een handeling lang niet doet. Een vaste landelijke lijst zou dus meteen verouderd zijn. Daarom leggen werkgevers de bekwaamheid per medewerker zelf vast.
Je eigen bekwaamheidslijst
De lijst die er voor jou echt toe doet is je persoonlijke bekwaamheidslijst. Daarop staat per voorbehouden of risicovolle handeling of je bevoegd bent, of je bent afgetekend, en tot wanneer dat geldt. Zorginstellingen gebruiken hiervoor een digitaal bekwaamheidssysteem of een portfolio. Als zzp’er in de zorg beheer je die lijst zelf, want opdrachtgevers willen kunnen zien wat je aantoonbaar beheerst.
Een bruikbare eigen lijst bevat per handeling: de naam van de handeling, de datum waarop je bent afgetekend, wie je beoordeelde en de geldigheidsdatum. Zo zie je in één oogopslag wat actueel is en wat aan een herbeoordeling toe is. In de praktijk is dit ook precies het overzicht dat een opdrachtgever of kwaliteitsfunctionaris van je wil zien als er naar je bekwaamheid wordt gevraagd.
Maak onderscheid tussen handelingen die je routineus doet en handelingen die je maar zelden tegenkomt. Voor die eerste groep is aftekenen vooral een formaliteit, voor de tweede is het juist zinvol: dat zijn de handelingen waar je bekwaamheid het snelst wegzakt. Door je lijst zo te lezen, gebruik je hem als werkinstrument in plaats van als afvinklijst.
Hoe je je lijst actueel houdt
Bekwaamheid slijt, dus een lijst die je nooit bijwerkt geeft schijnzekerheid. Loop hem periodiek langs: welke handelingen deed ik recent en routineus, en welke al lang niet meer. Een bekende vuistregel is dat een handeling die je jaren niet uitvoerde niet zomaar meer als beheerst geldt, maar de precieze termijn legt je werkgever in het protocol vast. Plan tijdig een herbeoordeling of bijscholing voordat een aftekening verloopt.
Waar je de juiste informatie vindt
Voor de wettelijke lijst met voorbehouden handelingen kun je terecht bij de informatie over de Wet BIG en bij V&VN, dat de voorbehouden en risicovolle handelingen voor verpleegkundigen en verzorgenden beschrijft. Voor jouw persoonlijke lijst en de geldigheidstermijnen kijk je in het protocol en bekwaamheidssysteem van je werkgever. Bij twijfel over wat je mag: check het even voordat je de handeling doet.
De belangrijkste lijst is niet die van de wet, maar je eigen overzicht: welke handelingen deed je recent en kun je nu echt.
Veelgestelde vragen
Bestaat er een officiële lijst waar ik bevoegd en bekwaam voor ben?
Nee, er is geen landelijk register dat per persoon bijhoudt waarvoor je bekwaam bent. De Wet BIG kent wel een lijst van voorbehouden handelingen, en je werkgever houdt per medewerker een eigen bekwaamheidslijst bij.
Welke handelingen staan op de lijst van voorbehouden handelingen?
Artikel 36 van de Wet BIG benoemt veertien categorieën voorbehouden handelingen, zoals injecteren, katheteriseren, infusen inbrengen en puncties. Ze mogen alleen door bevoegde en bekwame professionals worden uitgevoerd.
Wat hoort er op mijn eigen bekwaamheidslijst?
Per handeling: of je bevoegd bent, of je bent afgetekend, wie je beoordeelde en tot wanneer het geldt. Houd die lijst actueel in een portfolio of het bekwaamheidssysteem van je werkgever, zeker als zzp’er.