Passende zorg moet de norm worden, en het kabinet wil dat vaker in de wet vastleggen. Minister Hermans van VWS en minister Sterk van Langdurige Zorg stuurden daarover op 12 oktober 2026 een Kamerbrief naar de Tweede Kamer. Beroepsvereniging V&VN en Kennisinstituut V&VN reageerden op 16 oktober met een brief aan de vaste Kamercommissie VWS, die V&VN op 19 oktober toelichtte. De vereniging steunt het doel, maar wil drie aanscherpingen. Wat staat er op het spel voor jou als verpleegkundige, verzorgende IG of verpleegkundig specialist?
Wat het kabinet wil
Passende zorg is zorg die aansluit bij wat de patiënt of cliënt nodig heeft, met oog voor wat de zorg kost aan geld en mensen. In de Kamerbrief staan een paar voornemens die direct je werk raken. Het kabinet wil via wet- en regelgeving strengere eisen stellen aan hoe richtlijnen en andere kwaliteitsstandaarden tot stand komen, en hoe snel. Naast medische effectiviteit moeten ook kosten, de inzet van schaars personeel en duurzaamheid meewegen. De koppeling tussen richtlijnen en de pakketadviezen van het Zorginstituut moet sterker worden.
Ook moet de vrijblijvendheid van kwaliteitsinformatie eraf. Het kabinet wil daar meer wettelijke voorwaarden aan stellen en het Zorginstituut een grotere rol geven. Verder wordt onderzocht hoe meer nadruk kan komen op de interne klachtenregeling uit de Wkkgz, zodat een dreigende tuchtklacht geen belemmering vormt voor het verlenen van passende zorg. Ook wordt bekeken of in richtlijnen kan staan dat een zorgverlener op weloverwogen professionele gronden van een behandeling mag afzien. Begin 2027 laat het kabinet weten welke wetswijzigingen daarvoor nodig zijn.
Eerste punt van V&VN, keuzes over schaarste horen niet bij jou
In de brief schrijft V&VN dat verpleegkundigen en verzorgenden elke dag te maken hebben met een tekort aan personeel, tijd en middelen. Daardoor kunnen ze niet altijd de zorg geven die ze vanuit hun professionele verantwoordelijkheid passend vinden. De vereniging verwijst naar het rapport Ik kom zo bij u van het Centrum voor Ethiek en Gezondheid uit 2025, dat laat zien hoe zwaar die keuzes wegen. Maatschappelijke keuzes over de verdeling van schaarse zorg horen volgens V&VN niet bij de individuele professional te liggen. De vereniging wil een duidelijke route voor dilemma’s die verder gaan dan jouw verantwoordelijkheid, zoals een tekort aan kinderverpleegkundigen in de wijk.
V&VN is wel positief over het onderzoek naar de juridische positie van zorgprofessionals en de dreiging van een tuchtklacht. Dat sluit aan bij de bredere herziening van het tuchtrecht die de minister eerder aankondigde, waarover we schreven in ons stuk over het tuchtrecht. Hoe de interne klachtenregeling nu werkt, lees je in ons stuk over de Wkkgz-klachtprocedure.
Tweede punt, een richtlijn blijft een hulpmiddel
Het tweede punt gaat over de strengere eisen aan richtlijnen. V&VN waarschuwt dat voor veel verpleegkundige en verzorgende interventies minder wetenschappelijk onderzoek bestaat dan voor medisch-specialistische zorg. Wordt een richtlijn vooral beoordeeld op bewezen effectiviteit, dan komen aanbevelingen die op ervaring en de wensen van de patiënt rusten onder druk. De vereniging noemt het voorbeeld van midazolam bij een ernstige longbloeding in de palliatieve fase. Daar is weinig bewijs voor, maar de richtlijn Palliatieve sedatie bevat er een positieve aanbeveling voor.
Voor jou is dat geen theoretische kwestie. Volgens V&VN zijn richtlijnen professionele hulpmiddelen en moet er ruimte blijven voor samen beslissen, maatwerk en gemotiveerd afwijken. Hoe de beroepscode je daarbij houvast geeft, lees je in onze uitleg. Wordt een richtlijn een harder kader, dan moet je afwijking beter onderbouwd en vastgelegd worden.
Derde punt, kwaliteitsinformatie per sector beoordelen
Het derde punt gaat over de cijfers die je registreert. Informatie die bedoeld is om van te leren, is volgens V&VN niet vanzelf geschikt voor openbare vergelijking, zorginkoop of toezicht. De vereniging geeft het voorbeeld van valincidenten in de ouderenzorg. Een instelling met een opendeurenbeleid accepteert bewust een groter risico op vallen, dus een hoger aantal zegt niet zonder meer iets over slechte zorg. V&VN vraagt per sector te bepalen welke informatie bruikbaar is en geen extra registratielast te veroorzaken.
Wat je er nu mee doet
Voorlopig verandert er niets aan je bevoegdheden of je verantwoordelijkheid. De plannen worden de komende maanden uitgewerkt en getoetst bij betrokken partijen. Wat wel verstandig is, is nu al zorgvuldig vastleggen waarom je in een situatie van een richtlijn afwijkt of een handeling achterwege laat. Juist dat soort onderbouwing wordt belangrijker als richtlijnen en tuchtrecht anders gaan werken. Loop je tegen keuzes aan die eigenlijk over schaarste gaan, bespreek ze dan in je team of met je leidinggevende in plaats van ze alleen te dragen. Waar je met morele stress terechtkunt, staat in ons stuk over doorbehandelen.