Een helpende plus mag geen voorbehouden handelingen uitvoeren. Handelingen zoals injecteren, katheteriseren en het inbrengen van een sonde horen niet bij dit functieniveau, ook niet na een aanvullende cursus. Een helpende plus mag wel bepaalde risicovolle taken doen, zoals het aanreiken van medicatie of het aan- en uittrekken van steunkousen, mits ze daarvoor bekwaam is.
De functie helpende plus zit qua taken net boven de helpende niveau 2. Met wat aanvullende scholing mag je meer, en dat leidt geregeld tot de vraag: mag een helpende plus dan ook voorbehouden handelingen doen? Het eerlijke antwoord is nee, en het is belangrijk om te snappen waarom.
Wat mag een helpende plus wel?
Een helpende plus heeft een aanvulling op de basisopleiding gehad en mag daardoor een aantal extra taken oppakken. Denk aan het aanreiken en toedienen van medicatie in eenvoudige vormen, hulp bij wondzorg, het aan- en uittrekken van steunkousen en ondersteuning bij de zorg voor een stoma of katheter. Dit zijn taken die risicovol kunnen zijn, maar die niet vallen onder de voorbehouden handelingen.
De voorwaarde blijft altijd dat je bekwaam bent. Bekwaamheid is de combinatie van kennis, vaardigheid en de juiste houding, en die moet je actueel houden.
Wat mag een helpende plus niet?
Voorbehouden handelingen horen niet bij dit niveau. Concreet betekent dat onder meer:
- geen injecties geven, ook geen insuline of andere injecteerbare medicatie;
- geen blaaskatheter inbrengen of verwisselen;
- geen maagsonde inbrengen of voeding via een neussonde starten.
Deze handelingen zijn in de Wet BIG voorbehouden aan zorgverleners die daar bevoegd voor zijn, zoals verzorgenden IG en verpleegkundigen die in opdracht werken. Een aanvullende cursus verandert daar niets aan: een helpende plus wordt er niet bevoegd door.
Waarom een cursus je niet bevoegd maakt
Dit is het misverstand dat ik het vaakst tegenkom. Iemand heeft een training injecteren gevolgd en denkt dan bevoegd te zijn. Maar bevoegdheid komt niet uit een cursus, die volgt uit de wet of uit een opdracht van een zelfstandig bevoegde. Een cursus kan je bekwaam maken, dus in staat om iets te doen, maar zonder bevoegdheid mag je het alsnog niet. Voor voorbehouden handelingen ontbreekt die bevoegdheid bij de helpende plus.
Bekwaam is niet hetzelfde als bevoegd
Bekwaam en bevoegd worden vaak door elkaar gehaald. Bekwaam betekent dat je een handeling veilig kúnt uitvoeren. Bevoegd betekent dat je het mág. Je kunt heel bekwaam zijn in een handeling en er toch niet bevoegd voor zijn, en juist bij de helpende plus komt dat verschil scherp naar voren.
Dat voelt soms wrang, zeker als je merkt dat je een handeling technisch prima zou kunnen. Toch is die grens er niet voor niets. Bij voorbehouden handelingen wil de wet dat er een heldere lijn ligt tussen wie mag indiceren, wie in opdracht uitvoert en wie erbuiten staat. Voor de helpende plus loopt die lijn vóór de voorbehouden handelingen, en dat maakt de zorg als geheel veiliger en overzichtelijker.
Twijfel je over jouw taken?
Functietitels en taakafspraken verschillen per organisatie. Wil je zeker weten wat jij mag, kijk dan naar je functiebeschrijving en het bekwaamheidsbeleid van je werkgever, en naar de uitleg over voorbehouden handelingen en de Wet BIG bij de overheid. Word je gevraagd iets te doen wat buiten je functie valt, geef dat dan aan. Nee zeggen is hier geen zwakte, maar veilige zorg, en een goede werkgever zal dat ook zo zien.
Een helpende plus kan veel, maar voorbehouden handelingen zoals injecteren horen niet bij dit niveau.
Veelgestelde vragen
Mag een helpende plus injecteren na een cursus?
Nee. Injecteren is een voorbehouden handeling die niet bij de functie helpende plus hoort, ook niet na een aanvullende cursus. Een cursus kan je bekwaam maken, maar geeft geen bevoegdheid voor voorbehouden handelingen.
Wat is het verschil tussen een helpende plus en een verzorgende IG?
Een verzorgende IG mag bepaalde voorbehouden handelingen in opdracht uitvoeren, zoals injecteren of katheteriseren. Een helpende plus mag dat niet. Het functie- en opleidingsniveau bepaalt welke handelingen binnen je bevoegdheid vallen.
Wat mag een helpende plus wel op het gebied van medicatie?
Een helpende plus mag medicatie in eenvoudige vormen aanreiken en toedienen, zoals oraal of via de huid, mits ze daarvoor bekwaam is. Het klaarmaken van injecteerbare medicatie en het injecteren zelf horen er niet bij.