Een bekwaamheidsverklaring is een document waarin je organisatie of een scholingsinstituut vastlegt dat je een bepaalde handeling theoretisch en praktisch beheerst en die veilig kunt uitvoeren. Het is een manier om je bekwaamheid aantoonbaar te maken, vaak voor een afgesproken periode. De verklaring vervangt de bevoegdheid niet: voor voorbehouden handelingen heb je allebei nodig.
Wat een bekwaamheidsverklaring is
Een bekwaamheidsverklaring is een schriftelijke bevestiging dat je een bepaalde handeling beheerst. Je organisatie of een scholingsinstituut legt daarin vast dat je theoretisch en praktisch geschoold bent en de handeling naar behoren kunt uitvoeren. Het is dus een manier om je bekwaamheid aantoonbaar te maken, voor jezelf, voor je team en voor toezichthouders.
Het woord zegt het al: het gaat over bekwaamheid, niet over bevoegdheid. De verklaring bevestigt dat je iets kunt. Of je iets ook mag, hangt af van je beroepstitel en de opdracht. Voor voorbehouden handelingen heb je beide nodig.
Wat erin staat
De precieze vorm verschilt per organisatie, maar meestal staat er in ieder geval in:
- om welke handeling of handelingen het gaat
- dat je de bijbehorende scholing hebt gevolgd
- dat je de handeling in de praktijk hebt laten zien en afgetekend gekregen
- vanaf wanneer en soms tot wanneer de verklaring geldt
Zo is voor iedereen duidelijk wat je mag en kunt, zonder dat er twijfel over ontstaat op een drukke dienst.
Hoe je er een krijgt
Meestal volg je eerst scholing over de handeling: de theorie en het waarom. Daarna laat je in de praktijk zien dat je het kunt, vaak onder begeleiding van een praktijkopleider of een bekwame collega die aftekent. Zijn theorie en praktijk in orde, dan geeft je organisatie de verklaring af.
In mijn rol als praktijkopleider is dat aftekenmoment geen afvinkoefening. Ik wil zien dat iemand niet alleen de stappen kent, maar ook rustig blijft als het net even anders loopt dan in het protocol. Dat is het verschil tussen kunnen opzeggen en echt bekwaam zijn.
Hoe lang een bekwaamheidsverklaring geldt
Veel organisaties geven een bekwaamheidsverklaring voor een bepaalde periode af, juist omdat bekwaamheid kan wegzakken als je een handeling lang niet doet. De exacte geldigheidsduur verschilt per organisatie en per handeling, dus check het beleid van je eigen werkgever. Loopt je verklaring af, of doe je een handeling een lange tijd niet, dan is herhaling of een nieuwe beoordeling logisch.
Waarom het op de werkvloer telt
Een bekwaamheidsverklaring beschermt jou en de patiënt. Het maakt helder dat je een handeling veilig kunt uitvoeren en het geeft je organisatie iets in handen om aan te tonen dat de zorg op orde is. De inspectie (IGJ) kijkt bij toezicht of instellingen bekwaamheid goed geregeld hebben. Tegelijk blijft je eigen inschatting belangrijk: voel je je ondanks een geldige verklaring niet zeker, geef dat dan aan en vraag om begeleiding.
Let ook op als je van werkgever wisselt. Een bekwaamheidsverklaring is vaak gekoppeld aan de organisatie die hem heeft afgegeven en aan de manier waarop daar wordt gewerkt. Bij een nieuwe werkgever kan het zijn dat je bekwaamheid opnieuw wordt beoordeeld, ook al deed je de handeling op je vorige plek routinematig. Vervelend misschien, maar het hoort bij het uitgangspunt dat bekwaamheid altijd over het hier en nu gaat. Vraag bij een overstap dus op tijd na hoe je nieuwe werkgever met bekwaamheidsverklaringen omgaat, zodat je niet op je eerste dienst voor een verrassing komt te staan.
Een bekwaamheidsverklaring is geen eindpunt maar een momentopname: hij zegt dat je het nu kunt, niet dat je het voor altijd kunt.
Veelgestelde vragen
Is een bekwaamheidsverklaring wettelijk verplicht?
De Wet BIG schrijft geen specifiek document voor, maar wel dat je bekwaam moet zijn voor voorbehouden handelingen. Veel organisaties gebruiken een bekwaamheidsverklaring om die bekwaamheid aantoonbaar te maken. Volg het beleid van je eigen werkgever.
Hoe lang is een bekwaamheidsverklaring geldig?
Dat verschilt per organisatie en per handeling. Verklaringen worden vaak voor een bepaalde periode afgegeven omdat bekwaamheid kan wegzakken. Check de geldigheidsduur in het beleid van je werkgever.
Ben ik met een bekwaamheidsverklaring ook bevoegd?
Niet automatisch. De verklaring bevestigt dat je een handeling kunt uitvoeren. Of je die mag doen, hangt af van je beroepstitel en de opdracht. Voor voorbehouden handelingen heb je bekwaamheid en bevoegdheid allebei nodig.