Een doktersassistente is niet BIG-geregistreerd en heeft geen zelfstandige bevoegdheid, maar mag voorbehouden handelingen zoals bloedafname of injecteren wel in opdracht van de arts uitvoeren. Voorwaarde is dat ze bekwaam is, de opdracht en aanwijzingen van de arts volgt en dat er werkafspraken zijn vastgelegd.
In een huisartsenpraktijk draait veel op de doktersassistente. Bloedprikken, injecties zetten, een griepvaccinatie geven: het hoort bij het werk. Toch krijg ik hier vaak de vraag hoe dat mag, want een doktersassistente valt niet onder de beroepen die de Wet BIG apart heeft geregeld. Het antwoord zit in het werken in opdracht.
De doktersassistente en de Wet BIG
Het beroep van doktersassistente is niet BIG-geregistreerd. Dat betekent dat er geen wettelijk deskundigheidsgebied is en dat een doktersassistente niet zelfstandig bevoegd is voor voorbehouden handelingen. Ze stelt dus nooit zelf de indicatie voor bijvoorbeeld een injectie.
Dat klinkt beperkend, maar in de praktijk kan een doktersassistente juist veel doen. De sleutel is dat het altijd gebeurt in opdracht van een zelfstandig bevoegde, meestal de huisarts.
Werken in opdracht: de voorwaarden
Een doktersassistente mag een voorbehouden handeling in opdracht uitvoeren als aan een aantal voorwaarden is voldaan:
- ze is bekwaam om de handeling veilig uit te voeren;
- de opdracht komt van de arts, die zelfstandig bevoegd is;
- ze volgt de aanwijzingen van de arts op;
- er is de mogelijkheid tot toezicht en tot ingrijpen als dat nodig is.
De arts die de opdracht geeft blijft eindverantwoordelijk voor die opdracht en moet erop kunnen vertrouwen dat de assistente bekwaam is. Dat is een gedeelde verantwoordelijkheid: de arts geeft de opdracht zorgvuldig, en de assistente voert alleen uit wat ze echt beheerst.
Welke handelingen komen veel voor?
In de huisartsenpraktijk zijn bloedafname en het geven van injecties, zoals griepvaccinaties, de bekendste voorbeelden. Omdat de kans op ernstige complicaties bij deze routineuze handelingen klein is en assistentes er veel ervaring mee opbouwen, gebeuren ze vaak zonder dat de arts er direct bij staat. De eis van bekwaamheid blijft ook dan gewoon gelden.
Waarom werkafspraken belangrijk zijn
Alle medisch-technische handelingen die een doktersassistente uitvoert, horen te zijn vastgelegd in werkafspraken tussen de arts en de assistente. Daarin staat welke handelingen zij mag doen en onder welke voorwaarden. Dat beschermt niet alleen de patiënt, maar ook jou als assistente: het maakt helder waar je bevoegdheid begint en ophoudt.
Ik raad doktersassistentes altijd aan om zelf te bewaken dat hun bekwaamheid actueel blijft. Heb je een handeling lang niet gedaan, kaart dat dan aan en vraag om herhaling of begeleiding.
Werkafspraken maken ook duidelijk waar de grens ligt. Een doktersassistente is geen verpleegkundige en hoeft dat ook niet te zijn. Word je gevraagd iets te doen wat niet in de afspraken staat of waar je je onzeker over voelt, dan is het volstrekt normaal om te overleggen of het door te schuiven naar iemand die er wel bevoegd en bekwaam voor is.
Twijfel je? Check de bron
De precieze afspraken verschillen per praktijk. Wil je zeker weten wat jij mag, kijk dan naar de werkafspraken in je eigen praktijk en de uitleg over de Wet BIG en werken in opdracht bij de overheid. Bij twijfel over een specifieke handeling overleg je met de arts voordat je haar uitvoert. Dat overleg kost een minuut en voorkomt dat je achteraf moet uitleggen waarom je iets deed waar je niet zeker van was.
De doktersassistente is niet BIG-geregistreerd en werkt daarom altijd in opdracht van de arts.
Veelgestelde vragen
Mag een doktersassistente zelfstandig injecteren?
Nee, niet zelfstandig in de zin van de Wet BIG. Een doktersassistente injecteert altijd in opdracht van de arts. Bij routineuze injecties zoals griepvaccinaties kan dat zonder dat de arts erbij staat, mits de assistente bekwaam is.
Is een doktersassistente BIG-geregistreerd?
Nee. Het beroep van doktersassistente valt niet onder de BIG-registratie en heeft geen zelfstandig deskundigheidsgebied. Voorbehouden handelingen voert een doktersassistente daarom uitsluitend in opdracht uit.
Wie is verantwoordelijk als er iets misgaat?
De arts die de opdracht geeft is verantwoordelijk voor die opdracht en voor de inschatting dat de assistente bekwaam is. De doktersassistente is zelf verantwoordelijk voor het bewaken van haar eigen bekwaamheid en het opvolgen van de aanwijzingen.